در همه حال با زبان و سخنان داغ و گرمى كه از قلب آرزومند او جلوه مىكند ، با خداى محبوب خود مناجات و راز و نياز مىكند . چنان كه حضرت موسى ( ع ) هنگام ميعاد عرض نمود : پروردگارا من شتاب و عجلهء فراوان از خود براى لقاى او نشان دادم تا خوشنودى تو را دريابم . [ ( شرح ) ] شوق رغبت شديد است ، و رغبت هم ميل شديد است . و شوق در اثر شناسايى صفات و خصوصيات برجسته و پسنديدهء طرف حاصل مىشود ، و چون شناسايى و معرفت مراتبى دارد : قهرا مراتب شوق نيز در اثر اين مقدمات مختلف و متفاوت خواهد بود . 1 - شناسايى با مقدمات و مطالب ظنى كه ضعيفترين مرتبه شوق خواهد بود . 2 - شناسايى با علم اليقين و از راه براهين و ادلهء مرسوم كه اكثر مردم از اين راه تحصيل معارف الهى پيدا مىكنند . 3 - شناسايى از راه عين اليقين و مكاشفات باطنى و مشاهدات قلبى كه ، اين قسمت مخصوص اهل دل و آنان كه موفق به تهذيب باطن و تزكيهء قلب و تجليهء روحانى شده‌اند ، مىباشد . 4 - شناسايى از راه حق اليقين كه با رفع حجابها و وسائط و استغراق در بحر فيض و توجه و نور حاصل خواهد شد . تو خود حجاب خودى حافظ از ميان برخيز . دل دادمش به مژده و خجلت همى برم ، زين نقد قلب خويش كه كردم نثار دوست گر باد فتنه هر دو جهان را به هم زند ، ما و چراغ چشم و ره انتظار دوست پس اگر كسى با توفيق و تأييد پروردگار متعال موفق به شناسايى بهتر و كاملترى گشت : اشتياق او به حد أعلى و به ميزان شديدترى خواهد رسيد . آرى تمام لذات و خوشيها و خواستنيهاى اين عالم در مقابل لذت انس و لقاى پروردگار متعال بسيار ناچيز است ، فما متاع الحياة الدنيا في الآخرة إلا قليل . ( [ قسمت دوم از ] متن ) و فسر النبى ( ص ) عن حاله : انه ما أكل و لا شرب و لا نام و لا اشتهى شيئا من ذلك في ذهابه و مجيئه اربعين يوما شوقا الى ربه . فاذا دخلت ميدان الشوق