مسجد انگجي تبريز
305
مقالات وگفتارها ( فارسي )
" إزاحة العلة في معرفة الله القبلة " قبله مدينه منوره را از جنوب به مشرق سى وهفت درجه وده دقيقه ( 10 37 ) منحرف دانسته است وصاحب بحار وديگران از وى پيروى كرده اند نادرست است ، وكساني كه مثل علامه حلى در " تذكرة الفقهاء " عمل پيغمبر أكرم را در تعيين قبله مدينه أصل قرار داده اند وآن را قبله قطع دانسته اند واجتهاد را در آن روا نداشته اند واعتناى به جداول طول وعرض بلاد آن روز در اين موضوع به خصوص نكرده اند به حق سخن گفته اند وبه صوب صواب رفته اند . تفصيل اين مطلب را در درس 56 " دروس معرفة الوقت والقبلة " ( ص 376 ) ، ودر رساله " تعيين سمت قبله مدينه " كه يكى از رسائل يازده رساله مطبوع است ، ودر درس صد م " دروس هيأت وديگر رشته هاى رياضى " بيان كرده أيم . 29 كلمه عارف رومى در دفتر دوم مثنوى فرموده است : اين صدا در كوه دلها بانگ كيست * گه پر است از بانگ اين كه گه تهى است هر كجا هست أو حكيم است اوستاد * بانگ أو زين كوه دل خالي مباد هست كه أو مثنا مىكند * هست كه آواز از صد تا مىكند مىزهاند كوه از آن آواز وقال * صد هزاران چشمه آب زلال متأله سبزوارى در شرح آن فرموده است : " آوا " مخفف آواز . " مثنا " دوباره . واين كوه عالم ظاهر است كه صورت را بر مىگرداند . " هست كه كآواز صد تا مىكند " واين كوه جبروت وملكوت است كه در وجود انسان كامل است . ونداء لاهوت يكى است ، ودر آنها صداهاى صد گونه مىشود . وعدد صد سبب أسماء حسنى صد گانه مىشود . يا گوئيم عقل بالفعل چون از صقع حق تعالى است ووجودات كلمات حق است كلمات عقلية همه نداء حق است با روح وسر ودر مدارك جزئيه صد گانه نفسانية