الملا فتح الله الكاشاني
365
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
هر كه سورهء نون و القلم را در فريضه يا نافله بخواند تا زنده باشد حق تعالى او را از فقر ايمن سازد و بعد از موت از فشارش قبر در پناه خودش نگاه دارد و ببايد دانست كه چون حق تعالى ختم سورة الملك نمود بذكر تكذيب كفار و بيان وعيد ايشان افتتاح اين سورة نيز به مثل آن كرده فرمود كه * ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ن ) * حروف مقطعه دلالت بر اعداد دارد بقانون حساب و قول بعضى آنست كه غايت ملك اين امت از شما را آن توان دانست اما هر كس بدان نرسد و يهود بعضى از آن گرفتهاند و برخى را فرو گذاشتند و برايشان مشتبه شد چنانچه در مفتح سورة البقره سمت ذكر يافت و بعضى از علما آن را مفاتيح اسماى الهى دانند پس در حروف نون گفتهاند كه مفتاح اسم نور و ناصر است و گويند كه آن اشاره بكلمهء كن است و نزد بعضى اسم سورة است و تقدير اينكه هذه ن و در حديث مرفوع به حضرت رسالت ( ص ) واقع شده كه نون لوحى است از نور و نزد جماعتى ديگر قسم است بنصرت حضرت عزت مر انبيا و مؤمنان را و گويند اسم حروف هجا است چه سكون آن و كتبه آن به صورت حروف دالست بر آنكه از اسماى حروف باشد و اشهر آنست كه نون اسم ماهى است و مراد به آن اسم جنس است و جمع او انوان و نينان و تخصيص ذكر به آن باعتبار آنست كه آن از آيات غريبهء او سبحانه است چه در آب ايجاد او فرموده كه هر گاه از آب مفارقت مىكند هلاك مىشود بر خلاف حيوانات ديگر كه چون در آب ميافتند سمت فنا ميپذيرند و ابن عباس و مجاهد و سدى گفتهاند كه مراد آن ماهى است كه زمين بر پشت او است و او را برهوت گويند و بروايت ديگر ليوثا و مقاتل گفته كه نام وى يهموتست و از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه منقولست كه اسم وى بلهونست كما قال و عليه السّلام فى بعض مدعياته مالى اريكم كلكم سكوتا و اللَّه ربى خلق البلهوتا و در نسخهء ديگر خلق البرهوتا واقع شد به راء مهمله و در خبر آمده كه چون حق سبحانه زمين را آفريد او را از هم بشكافت و هفت طبقه گردانيد و فرشتهء ايجاد فرمود كه دستهاى از مشرق تا به مغرب كشيد و اين هفت زمين را بر دوش كشيد و براى قرار وى گاوى از فردوس بفرستاد و او را چهل هزار قوائم بود و او قدم بر كوهان او نهاد و چون قدم بر كوهان او متزلزل بود پس ياقوتى را خلق فرمود كه كثافت و طول و عرض آن پانصد ساله راه بود و آن را بر بالاى كوهان گاو نهاد و آن فرشته قدم بر آن ياقوت نهاد و قرار گرفت و براى قرارگاه