آن بود حامل آن نشدند چه اكتفاء بحفظ كردن و خواندن آن كردند و بدانچه در وى بود نفع بر نگرفتند و عمل به آيات آن ننمودند كه آن اظهار نعت حضرت رسالت ( ص ) بود و اخبار بآمدن او * ( كَمَثَلِ الْحِمارِ ) * مانند مثل درازگوش است * ( يَحْمِلُ أَسْفاراً ) * در حالتى كه بر ميدارد كتابهاى بزرگ گرانبار از علوم يعنى در حمل آن رنج ميكشد و در كشيدن آن تعب بسيار ميبيند و نميداند كه آنچه در هر دو پهلوى او حمل كرده‌اند چه چيز است و به غير از كد و تعب نفعى و فايدهء به او نميرسد و ببايد دانست كه عامل در جمله حاليه معنى مثل است و ميتواند بود كه اين صفت الحمار باشد چه الف و لام او عهد ذهنى است كه در حكم نكره است نه الف لام تعريف تا مانع وصفيت بجمله شود مثل قول الشاعر و لقد امر على لئيم يسبنى و شبهه نيست در آنكه هر كه حفظ قرآن مىكند و تلاوت آن مينمايد معنى آن را تعقل نميكند و از اغراض آن اعراض مينمايد در تحت اين آيه داخل است و همچنين است هر كه مسائل علو مرا بداند و به آن عمل نكند * ( بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ ) * بد مثل گروهيست * ( الَّذِينَ كَذَّبُوا ) * مثل كسانى كه تكذيب كردند * ( بِآياتِ اللَّه ) * بآيتهاى خدا و حجتهاى او كه دالند بر صحت نبوة سيد انبيا مراد بآيات تورية و قرآن است * ( وَاللَّه لا يَهْدِي ) * و خداى راه فلاح نمينمايد * ( الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ) * گروه ستمكاران را كه بسبب عناد با خدا بنفس خود ظلم كرده‌اند و از طريق حق تجاوز نموده مراد آنست كه حق سبحانه بسبب عناد و طغيان مكذبان تخليهء ايشان مىكند و به حال خودشان واميگذارد و الطافى كه در حق مؤمنان كرامت ميفرمايد ايشان را از آن محروم مىسازد يا آنكه در آخرت ثواب بايشان نميدهد و راه بهشت نمينمايد و بدانكه ميتواند بود كه الذين مجرور المحل باشد به آنكه صفت قوم باشد و مخصوص بذم محذوف و تقدير اينكه بئس مثل القوم الذين كذبوا بآيات اللَّه مثلهم يعنى بد مثل كسانى است كه تكذيب آيات خدا كردند مثل ايشان و يا آنكه تميز محذوف باشد و تقدير اينكه بئس مثلا مثل القوم الذين پس بنا بر تقدير اول الذين مخصوص بذم باشد و مرفوع المحل بسبب اقامت او در موضع مضاف و تقدير مضاف به جهت وجوب مماثله است ميان فاعل معرف بلام در افراد و تثنيه و جمع و تذكير و تانيث و مخصوص بذم و بنا بر ثانى و ثالث الذين مجرور المحل است به آنكه صفت قوم باشد مرويست كه رسول ( ص ) كتابتى بيهود مدينه نوشت كه اسلام آوريد و بنبوت من اعتراف نمائيد ايشان مكتوبى بيهود خيبر فرستادند كه محمد ما را بدين خود ميخواند و اگر در امتناع متابعت او جازميد بما اخبار نمائيد كه ما با شما متفق الكلمه‌ايم ايشان جواب نوشتند و در آنجا تمرد و كفر خود اظهار كردند و اعلام ايشان نمودند كه نبوت بما و شما