الملا فتح الله الكاشاني

195

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

شما بر يكديگر حرام شده‌ايد گفت يا رسول اللَّه لفظ طلاق واقع نشده فرمود كه گمان نميبرم مگر آنكه تو بر او حرام شدهء خوله از كثرت اطفال و خوردى ايشان و مفارقت اوس كه مدت متمادى انيس او بود بغايت غمناك شد ديگر باره با پيغمبر اعادهء آن كلام نمود همان جواب شنيد گفت أشكو الى اللَّه فاقتى و شدت حالى و وحدتى شكايت درويشى و پريشانى و بيكسى خود به خدا رفع مينمايم رسول ( ص ) فرمود به ظاهر شرع بر او حرامى و خداى تعالى در باب تو چيزى نفرستاده هر گاه كه فرمودى كه تو بر او حرامى او گفتى أشكو الى اللَّه فاقتى و شدت حالى و وحدتى پس روى نياز به آسمان كرد و گفت اللهم انى أشكو اليك فاقتى و وحدتى فانزل على لسان نبيك ما فيه خلاصى و راحتى بار خدايا بدرويشى و پريشانى و بيكسى من نظر فرماى و آنچه صلاح و راحت من در آنست به پيغمبر خود اخبار نماى اين بگفت و عايشه سر رسول را ميشست پس ديگر باره با رسول گفت كه يا رسول اللَّه در كار من فكرى كن و بر حال من رحمى نماى عايشه گفت مجادله و الحاح را كوتاه كن كه وحى به رسول نازل گشته و علامت وحى آن حضرت آن بود كه در آن وقت سپاه او را عارض ميشد چون عايشه نيمهء سر آن حضرت بشست با خود آمد و خوله را امر كرد كه زوج خود را حاضر كن و بعد از آن اينچهار آيه را تلاوت فرمود كه * ( قَدْ سَمِعَ اللَّه ) * بتحقيق كه شنود خداى * ( قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ ) * سخن آن زن را كه مجادله ميكرد با تو الجزء الثامن و العشرون من الاجزاء الثلاثين * ( فِي زَوْجِها ) * در امر شوهر خود * ( وَتَشْتَكِي ) * و شكايت خود را بر ميداشت * ( إِلَى اللَّه ) * بخداى تعالى * ( وَاللَّه يَسْمَعُ ) * و خدا ميشنود * ( تَحاوُرَكُما ) * مراجعت كلام شما و مغالبهء در خطاب را يعنى باز گردانيدن سخن يكديگر را و جواب يكديگر گفتن در باب لفظ ظهار كه آن اين بود كه تو بآنزن ميگفتى كه بر شوهر خود حرامى و او ميگفت كه مرا طلاق نداده * ( إِنَّ اللَّه سَمِيعٌ ) * بدرستى كه خدا شنوا است اقوال مردمان را * ( بَصِيرٌ ) * بينا باحوال ايشان بدانكه معنى قد در * ( قَدْ سَمِعَ اللَّه ) * از براى توقع است زيرا كه رسول خدا و خوله هر دو توقع آن داشتند كه حق سبحانه آن مجادله و شكوى را بشنود و حكمى در آن باب نازل سازد و اتيان بجملهء مضارعيه بعد از آن بجملهء ماضويه اشارة است بجواب توقع رسول با خوله كه او سبحانه مخاطبهء ايشان را استماع فرمايد و بعد از آن جملهء اسميه را ذكر فرموده بجهة تاكيد اينمعنى و وضع مظهر در موضع مضمر به جهت تبرك است باسم او سبحانه كه بنفسه و ذاته شنوا و بينا است و مرويست كه چون عايشه اين بشنيد گفت تبارك اللَّه الذى وسع سمعه الاصوات كلها بزرگوار است آن خدايى كه ميشنود و همهء آوازها را و هيچ آوازى بر وى پوشيده و پنهان نيست زنى در كنج خانه