انداخت و يا به جهت آنكه مهر داشت و حديث كرم الكتاب ختمه مؤيد اينست و از ابن مقنع نقل است كه هر كه نامهء نويسد و مهر نكند استخفاف كرده باشد بمرسل اليه و قشيرى گفته كه بزرگوار . وى باعتبار آن بود كه در او طمع نبود بلكه دعوت به مالك الملك بود و يا به جهت آنكه مصدر بود به * ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ) * و گويند كرامت و شرافت آن باعتبار حسن خط وجودت لفظ بود و بيان آن و گفته‌اند كه بلقيس شنيده كه سليمان پادشاه انس و جن و وحش و طير است و به جهت اين كتاب او را كريم گفت حاصل كه بلقيس گفت نامهء شريف به من آورده‌اند اركان دولت پرسيدند كه از جانب چه كس نامه آمده و مضمون آن چيست گفت * ( إِنَّه ) * بدرستى كه اين كتاب * ( مِنْ سُلَيْمانَ ) * از نزديك سليمانست * ( وَإِنَّه ) * و بدرستى كه آن كتاب مشتمل است بر دو مضمون اول مصدر است به اينكه * ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ) * بنام خداى بسيار بخشاينده و بسيار مهربان ببندگان مضمون دوم * ( أَلَّا تَعْلُوا عَلَيَّ ) * آنست كه بزرگى مىكند بر من و گردن ميكشد هم چنان كه فعل ملوكست * ( وَأْتُونِي ) * و بيائيد به من * ( مُسْلِمِينَ ) * در حالتى كه گروندگان و فرمان برندگان باشيد در آنچه فرمائيم اين كلاميست در غايت و جازت با كمال دلالت بر مقصود به جهت اشتمال آن بر بسمله كه دالست بر ذات صانع و صفات آن صريحا يا التزاما و نهى از ترفعى كه اصل رذايلست و امر باسلام كه جامع امهات فضايلست و اين مستلزم آن نيست كه امر بانقياد در آن قبل از اقامت حجت باشد برسالت تا مستدعى تقليد باشد زيرا كه القاى كتاب به او بر حالت مذكوره از اعظم دلالتست در مجمع مذكور است كه اول كسى كه افتتاح ببسمله كرد سليمان بود و بلقيس و قوم او به آن عارف نبودند و گويند اين حكايتست بلغة عربية از معنى آنچه سليمان گفته نه آنكه حكايت او لفظ اوست و حكايت بر سه وجه است يكى حكايت از معنى فقط چنان كه در اينمقام و دوم حكايت از لفظ فقط بدون معرفت بمعنى آن سوم حكايت از لفظ و معنى و اين اصلست در حكايت و اصح و اظهر آنست كه حكايت از لفظ و معنى بوده و موضع ان لا تعلوا يا رفعست به آنكه بدل كتاب باشد و يا خبر مبتداى محذوف اى ( هو ان لا تعلوا او المقصود ان لا تعلوا ) بنا بر اين ان مصدريه است و صحيح آنست كه ان مفسره است بمعنى اى هم چنان كه در كريمهء و انطلق الملأ منهم ان امشوا تفسير ان به ان تفسيريه نموده القصه چون قوم بر مضمون نامه واقف شدند و ديدند كه با وجود و جازت الفاظ دلالت بر معانى بسيار دارد پريشان حال شدند و مضطرب و سراسيمه گشتند و بلقيس بايشان در مقام استشاره در آمده * ( قالَتْ ) * گفت * ( يا أَيُّهَا الْمَلأُ ) * اى گروه