* ( وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ ) * و ليكن بيشتر ايشان * ( لا يَشْكُرُونَ ) * سپاس دارى نميكنند و حق نعمت تاخير عذاب را نمىشناسند بلكه از غاية جهالت كه دارند استعجال وقوع آن ميكنند * ( وَإِنَّ رَبَّكَ ) * و بتحقيق و يقين كه آفريدگار تو * ( لَيَعْلَمُ ) * هر آينه ميداند * ( ما تُكِنُّ صُدُورُهُمْ ) * آنچه ميپوشاند آن را سينه هاى كفار از حقد و حسد و مكر بر تو * ( وَما يُعْلِنُونَ ) * و آنچه آشكارا مىكنند از تكذيب و عداوت تو پس ايشان را بر ان جزا و سزا خواهند داد * ( وَما مِنْ غائِبَةٍ ) * و نيست هيچ خافيه و پوشيده از حوادث و نوازل و غير آن * ( فِي السَّماءِ وَالأَرْضِ ) * در آسمان و زمين * ( إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ ) * مگر كه نوشته شده است در كتابى روشن با روشن سازنده آنچه در او است مر كسى را كه مطالعهء آن مىكند از ملائكه مراد لوح محفوظ است يا قضا بر سبيل استعاره و يا مراد آنست كه جميع افعال ايشان محفوظ است نزد او سبحانه و غير منسى كما يقول القائل افعالك عندى مكتوبة اى محفوظة و اين قول جبائى و ابى مسلمست و غايبه و خافيه از صفات غالبه‌اند و تا در آن براى مبالغه است هم چنان كه در رواية فكانه قال و ما من شيء شديد الغيبوبة و الخفا الا و قد علمه اللَّه و احاط به و يا هر دو اسم آن چيزيست كه غايب و مخفى باشد و تا آن چون تا عافيه و عاقبه و فطيحه و رمية و ذبيحه كه غير صفتند * ( إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ ) * بدرستى كه اينقرآن * ( يَقُصُّ عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ ) * ميخواند بر بنى اسرائيل يعنى بيان مىكند براى ايشان براستى * ( أَكْثَرَ الَّذِي ) * بيشتر آن چيزى كه از جهالت * ( هُمْ فِيه ) * ايشان در آن * ( يَخْتَلِفُونَ ) * اختلاف ميكنند و بخلاف يكديگر سخن ميگويند چون تشبيه يهود و تنزيه نصارى و احوال معاد جسمانى و روحانى و صفات بهشت و دوزخ و قصهء عزيز و مريم و عيسى عليهم السّلام و نبى مبشر در تورية كه حضرت خاتمية است صلَّى اللَّه عليه و آله چه بعضى از ايشان ميگفتند كه آن يوشعست و جمعى ديگر بر اينند كه زمان ظهور بعد از اين خواهد بود و غير از اين از احكام مختلفه و اين معجزهء پيغمبر ما است صلَّى اللَّه عليه و آله كه كتب ايشان را نخوانده بود و مع ذلك به آن اخبار ميفرمود * ( وَإِنَّه ) * و بدرستى كه قرآن و * ( لَهُدىً ) * هر آينه راه نماينده است به حق * ( وَرَحْمَةٌ ) * و بخشايش و نعمت * ( لِلْمُؤْمِنِينَ ) * براى گرويدگان از اهل كتاب و يا از ايشان و غير ايشان از اهل ايمان كه به آن منتفعند نه غير * ( إِنَّ رَبَّكَ ) * بدرستى كه خداوند تو * ( يَقْضِي بَيْنَهُمْ ) * داورى كند و حكم فرمايد ميان اهل اختلاف از بنى اسرائيل و ميان كسانى كه به قرآن گرويده‌اند * ( بِحُكْمِه ) *