نيز مروى است و نزد حسن صورت خطاب با حضرت رسالت است و مراد همهء اهل ايمانند يعنى بدهيد اى مؤمنان بخويشان حق ايشان را از احسان و انعام و توقير و اكرام و صلهء رحم و لهذا ابو حنيفه به اين آيه استدلال كرد بر وجوب انفاق ذوى الارحام و محارم گاهى كه عاجز باشند از كسب و متصف به فقر و شبههء نيست در آنكه آيه غير مصرح است به آن و نزد شافعى نفقه واجب نيست بر ذوى قرابة مگر بر والدين و ولد و اينموافق مذهب ما است و دليل بر آن اجماع اهل البيت است و احاديث صحيحه از سيد انبيا و ائمه هدى چه منطوق اين آيه دلالت صريح ندارد بر آن * ( وَالْمِسْكِينَ ) * و بدهيد حق مسكين را كه بر قوت سنه قادر نباشد * ( وَابْنَ السَّبِيلِ ) * و راهگذريانرا از آنچه مقرر شده از وظايف اخماس يا زكات و از اهل البيت عليه السّلام نقلست كه مراد امر است باغنياى اهل ايمان كه خمس را بذوى قرباى رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و بمساكين و ابن السبيل ايشان دهند و تفصيل اين در آيهء وَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّه وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ و در آيهء إِنَّ اللَّه يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسانِ وَإِيتاءِ ذِي الْقُرْبى كه در سورهء بنى اسرائيل و نحل مذكور است سمت تحرير ببسط دل پذير محتمل كشته * ( ذلِكَ ) * اين ايتاء حقوق به جماعت مذكوره * ( خَيْرٌ ) * بهتر است از امساك * ( لِلَّذِينَ يُرِيدُونَ ) * براى كسانى كه ميخواهند * ( وَجْه اللَّه ) * ذات خداى را يعنى رضاى او را ميجويند و يا مراد ايشان وجه تقرب است به حق تعالى نه جهت ديگر از اعواض و اغراض كقوله تعالى إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْه رَبِّه الأَعْلى * ( وَأُولئِكَ ) * و آن گروه منفقان * ( هُمُ الْمُفْلِحُونَ ) * ايشانند رستكاران و فيروزى يافتگان چه تحصيل نعيم مقيم كرده‌اند ببسط انفاق بر اهل استحقاق * ( وَما آتَيْتُمْ ) * و آنچه ميدهند * ( مِنْ رِباً ) * از زيادتى محرمه در معامله و يا هديه و عطيه كه به آن توقع مزيد مكافات داريد نه قصد قربت * ( لِيَرْبُوَا ) * تا بيفزايد آن چيز * ( فِي أَمْوالِ النَّاسِ ) * در مالهاى مردمان يعنى آنچه ميدهيد از زيادت حرام در معاملات تا زيادتى در مال سود خواران بديد آيد و يا آنچه هديه به كسى ميدهيد بتوقع آنكه در اجلاب مال مردمان بجانب خود تا مال شما افزون گردد * ( فَلا يَرْبُوا ) * پس زياده نميشود آن مال * ( عِنْدَ اللَّه ) * نزد خدا و بركت از آن برميخيزد و مع ذلك سبب عقوبت ميگردد بنا بر وجه ثانى موجب مثوبة و اجر نميشود نزد حقتعالى بجهة عدم قصد قربت و اخلاص قول اول كه رباى محرم منقولست است از حسن و جبائى پس بنا بر اين آيه مانند آيهء يَمْحَقُ اللَّه الرِّبا وَيُرْبِي الصَّدَقاتِ است و قول ثانى كه مراد هديه دادنست بطمع زياده گرفتن از مردمان منقولست از ابن عباس و طاوس و