الغرة تا آخر به آن منضم سازد حقتعالى در روز قيامت بكيل تمامتر اعمال او را وزن كند و نيز از رسول مرويست كه من قال و حين يصبح فَسُبْحانَ اللَّه حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ ) * الى قوله * ( وَكَذلِكَ تُخْرَجُونَ ) * ادرك ما فاته فى يومه و من قالها حين يمسى ادرك ما فاته فى ليلته يعنى هر كه بامداد و شبانگاه اين آيه بخواند تلافى هر عبادتى باشد كه در شب يا روز از او فوت شده باشد از نوافل و دعوات و تسبيحات و نيز فرموده كه هر كه در عقب هر نماز فريضه اين آيه بخواند بعدد قطرهاى باران و برگ درختان و خاك روى زمين از براى وى ده حسنه بنويسند و ضحاك روايت كرده كه هر كه اين آيه با آيهء سبحان ربك رب العزة تا آخر بخواند ثواب او برابر آن كس باشد كه دويست بنده آزاد كرده باشد از فرزندان اسمعيل و نيز حقتعالى به جهت تنبيه عبيد بر دلايل توحيد ميفرمايد كه * ( وَمِنْ آياتِه ) * و از جملهء نشانهاى قدرت خداى * ( أَنْ خَلَقَكُمْ ) * آن است كه بيافريده شما را * ( مِنْ تُرابٍ ) * از خاك يعنى اصل همه شما را از خاك آفريد كه آدم است كه پدر همهء شما است و يا آنكه شما را از نطفه خلق كرده و نطفه را از غذا و غذا را از خاك * ( ثُمَّ إِذا أَنْتُمْ ) * پس آن گاه كه شما آفريده شده‌ايد * ( بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ ) * آدميان بوديد منتشر و پراكنده در زمين اذا براى مفاجات است و تقدير اينست كه ( ثم فاجأتم وقت كونكم بشرا منتشرين فى الارض كقوله و بث منهما رجالا كثيرا و نساء ) يعنى بعد از خلق شما از آدم يا از نطفه بسى برنيامد كه ناگاه در زمين پراكنده شويد و در همه جاى متفرق شديد و هر جا براى خود وطن ساختيد پس مراد از بشر اسم جنس است و گويند مراد آدم است بتقدير مضاف اى ذرية بشر من لحم و دم يعنى آن گاه شما از ذرية آدم شده‌ايد مخلوق از گوشت و خون كه بر روى زمين منبسط بوديد و متفرق در اطراف آن پس كسى كه قدرت او در اينمرتبه باشد چگونه قادر بر اعاده شما نباشد و مستحق عبادت نبود * ( وَمِنْ آياتِه ) * و از جملهء علامات دالهء بر قدرت باهرهء او * ( أَنْ خَلَقَ لَكُمْ ) * آن است كه آفريد براى شما * ( مِنْ أَنْفُسِكُمْ ) * از نفسهاى شما يعنى از جنس شما و از شكل شما * ( أَزْواجاً ) * زنان * ( لِتَسْكُنُوا إِلَيْها ) * تا آرام گيريد و ميل كنيد بايشان بحسب جنسيت چه جنسيت سبب تضام و ملايمت است و انسيت و عدم جنسيت واسطهء تضاد و مخالفت و منافرت يق سكن اليه اذا مال اليه كقوله انقطع اليه و نزد قتاده مراد حوا است كه از ضلع آدم خلق شده و خلق نساء بعد از آن از اصلاب و نطف رجال * ( وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ ) * و ساخت يعنى پديد آورد ميان شما و ازواج شما و ميان افراد جنس شما بعد از آنكه سابقه معرفت نبود ميان شما