و محفوظ بعد از آن بيان يَوْمَ يُبْعَثُونَ مىكند بقوله * ( يَوْمَ لا يَنْفَعُ ) * روزى كه سود نكند و فايده نرساند و به كارى نيايد * ( مالٌ ) * خواسته * ( وَلا بَنُونَ ) * و نه پسران هيچ كس را * ( إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّه ) * مگر كسى كه بيايد * ( بِقَلْبٍ سَلِيمٍ ) * بدل خالص از كفر و معصيت چه او چون كه مال خود را در راه حق نفقه كرده باشد و فرزندان را به راه حق ارشاد نموده به قصد آنكه شفعاى او باشد هر آينه آن مال و فرزندان او را نفع رسانند در آن روزى كه مال و بنون نفع نرسانند علما را در قلب سليم اختلافست از صادق ( ع ) نقلست كه آن دليست كه سالم باشد از حب دنيا و مؤيد اينست حديث نبوى ( ص ) كه حب الدنيا راس كل خطيئة و حسن و مجاهد گفته‌اند كه سالم باشد از شرك و نفاق و سعيد بن مسيب فرموده كه قلب سليم دل مؤمنست كه صحيح و سالم است از علت نفاق بخلاف منافق كه دل او مريض است بنفاق كقوله تعالى فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ و اينكه گفته‌اند كه سلامتى قلب اخلاص است در شهادت ( لا إله الا اللَّه محمد رسول اللَّه ) به همين معنى است و گويند دل سليم از فساد و معاصى و يا از حسد و خيانت دور است و در تيسير آورده كه سليم از بغض اهل البيت ( ع ) و قشيرى فرموده كه قلب سليم آنست كه خالى باشد از غير خدا و سلمى روح اللَّه روحه فرموده كه در او نه آفات دنيا گنجد و نه مطامع عقبى يا خالى باشد از بدعة و مطمئن باشد بسنت و از سيد الطايفه منقولست كه سليم مار گزيده بود و مار گزيده را پيوسته غلق و اضطرابست پس به زبان معنى بيان مىكند كه دل سليم مدام در مقام جزع و تضرع و زاريست از خوف قطيعه يا از شوق وصلت و تخصيص قلب بسلامت به جهت آنست كه هر گاه دل سالم باشد ساير جوارح از فساد سليم خواهند بود زيرا كه فساد بجارحه نميباشد مگر از قلب فاسد و بدانكه الا من اتى اللَّه استثنا است از آنچه مال و بنون دالند بر آن كه آن غنا است يعنى آن روز اغنا نفع ندهد مگر غنائى كه سليم القلب بوده باشد چه غناى مرد در دين او بسلامتى قلب او است از كفر و معاصى هم چنان كه غناى او در دنيا بمال و بنونست و بنا بر اين مضاف محذوف باشد و يا معنى آنست كه الا حال * ( مَنْ أَتَى اللَّه بِقَلْبٍ سَلِيمٍ ) * هم چنان كه كسى گويد كه هل لزيد مال و بنون تو در جواب گويى ( ماله و بنوه سلامة قلبه ) كه مراد تو نفى مال و بنونست از او و اثبات سلامتى قلب براى او بدل آن و يا استثناى منقطع است و معنى آنكه آن روز مال و بنون نفع نرسانند و لكن سلامتى آن كسى كه بيايد بقلب سليم نفع دهد او را و اين نيز بتقدير مضافست * ( وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ ) * و روزى كه نزديك گردانيده شود بهشت * ( لِلْمُتَّقِينَ ) * براى پرهيزكاران تا اهل