الملا فتح الله الكاشاني

421

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

اسرائيل اضطراب بمرتبهء رسانيدند كه موسى بيطاقت شده بدرگاه الهى بناليد و از عبد اللَّه بن سلام نقلست كه موسى دست بدعا برداشت و گفت ( يا كائنا قبل كل شيئى و يا مكون كل شيئى و يا كائنا بعد كل شيئى اجعل لنا فرجا و مخرجا ) حق تعالى وحى فرستاد كه ما دريا را در حكم تو كرديم وى را بكنيت بخوان و عصا بر او زن و بر او حكم فرما تا راه در او پيدا شود كمال قال جل ذكره * ( فَأَوْحَيْنا ) * پس وحى كرديم * ( إِلى مُوسى ) * بسوى موسى * ( أَنِ اضْرِبْ ) * آنكه بزن * ( بِعَصاكَ الْبَحْرَ ) * عصاى خود را به نهر نيل ما بين ايله و مصر است و يا بدرياى قلزم كه ميان يمن و مكه است تا بمصر پس موسى بر لب دريا آمد و عصا بر آن زد و گفت يا ابا خالد ما را راه ده * ( فَانْفَلَقَ ) * پس بشكافت دريا و در ان دوازده راه بديد آمد * ( فَكانَ كُلُّ فِرْقٍ ) * پس بود هر پارهء كه جدا شده بود از هم * ( كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ ) * همچه كوه بزرگ يعنى مانند كوه بلند برآمد از جانب راست و چپ و بر آن حالت ثابت گشت و قرار گرفت و فى الحال بادى بر تك دريا وزيد و گل او خشك شد و هر سبطى از دوازده سبط بنى اسرائيل از راهى به دريا درآمدند * ( وَأَزْلَفْنا ثَمَّ ) * و نزديك گردانيديم آنجا كه شكافته شده بود دريا * ( الآخَرِينَ ) * ديگران را يعنى آورديم همهء قوم فرعون را بر لب درياى نيل يا قلزم كه شكافته شده بود و بنى اسرائيل از آنجا گذشته ابو عبيده گفته كه ازلفنا بمعنى جمعنا است يعنى فرعونيان را جمع كرديم بر حوالى آن مواضع شكافته شده آورده‌اند كه چون فرعون بكنارهء دريا رسيد آن حال را مشاهده كرد خواست كه سفهاء قوم را فريب دهد گفت اى قوم ميبينيد كه دريا از هيبت من شكافته شده و هامان بطريق مساره گفت تو خود ميدانى كه اين صورت بدعاى موسى ( ع ) واقع شده زنهار كه به دريا در نيايى كه خود را و همهء كسان خود را هلاك گردانى فرعون خواست كه عنان اسب بگرداند جبرئيل ( ع ) بر ماديان نشسته خود را و پيش از فرعون به دريا افكند و فرعون بر ايغرى تند سوار بود ايغر بوى ماديان شنيد عنان تمالك از دست داده روى به دريا نهاد و لشگريان چون ديدند كه فرعون به دريا درآمد هر فوج از راهى به دريا درآمدند و ميكائيل بر عقب آن لشگر مىآمد و ايشان را ميراند تا تمام لشگر به دريا درآمدند و حكم الهى به دريا رسيد كه به حال خود با زور و بيكبار آبها درهم پيوست و مجموع فرعونيان غرق شده و بنى اسرائيل بسلامت از بحر عبور كرده بر كنار دريا قرار گرفتند كما قال ( جلت قدرته و عظمته ) * ( وَأَنْجَيْنا مُوسى ) * و نجات داديم موسى را * ( وَمَنْ مَعَه ) * و هر كه با او بود * ( أَجْمَعِينَ ) * همهء ايشان را يعنى آب دريا را آن چنان مرتفع داشتيم تا همه از آن