آيد و اين از امور قادره است كه حق سبحانه در او مودع نهاده و در اينوقت موسى بطور رفت سامرى نزد هارون آمده و گفت قدرى پيرايه كه از قبطيان عاريت گرفته‌ايم با ما است و ما را در آن تصرف روا نيست و ميبينم كه بنى اسرائيل آن را ميخرند و ميفروشند حكمفرما تا همه را جمع كنند و بسوزند هارون امر فرمود تا همهء پيرابها را جمع كرده و در حفرهء ريخته آتش در آن زدند و سامرى در زرگرى چالاك بود همين كه اين زرها را ديد بگداخت قالبى بساخت و آن زر گداخته را در آن قالب ريخته و به شكل گوساله چيزى بيرون آورد و قدرى از خاك زير سم اسب جبرئيل كه فرس الحيوة گفتندى در درون وى ريخت فى الحال زنده گشت و گوشت و پوست بر او پيدا شد و بآواز آمد تخصيص شكل گوساله جهة آن بود كه كسانى كه بموسى ايمان نداشتند گاوپرست بودند و فرعون پيش از دعوى الوهيت نيز به اين كيش بود و گويند زنده نشد و ليكن به همان وضع كه ريخته شده بود بانك كرد و چهار دانك از قوم بنى اسرائيل وى را سجده كردند و در مجمع البيان آورده كه در روايت واقع شده كه قوم بنى اسرائيل ششصد هزار كس بودند همه گوساله پرست شدند مگر دوازده هزار و حق سبحانه موسى را خبر كرد كه قوم تو بعد از خروج تو گوساله پرست شدند * ( فَرَجَعَ مُوسى ) * پس بازگشت موسى از مناجات خود بعد از آنكه چهل روز گذشته بود الواح تورية فرا گرفته * ( إِلى قَوْمِه ) * بسوى گروه خود * ( غَضْبانَ ) * در حالتى كه سخت خشمناك بود * ( أَسِفاً ) * اندوهگين از عمل ايشان يا جزع كننده و يا متحسر و متلهف بر آنكه مبادا تدارك اين امر ممكن نباشد و ايشان از ارتداد بازنگردند و به آن حالت بمانند و چون بميان قوم رسيد بانك و خروش ايشان شنيد كه گرداگرد گوساله دف ميزدند و رقص ميكردند عتاب آغاز كرده از روى ملامت * ( قالَ يا قَوْمِ ) * گفت اى گروه من * ( أَ لَمْ يَعِدْكُمْ ) * آيا وعده نداده بود شما را * ( رَبُّكُمْ ) * پروردگار شما * ( وَعْداً حَسَناً ) * وعدهء نيكو يعنى مقرون بصدق و انجاز كه تورية بشما دهد و شما آن را خوانده و دانسته بمضمون آن عمل نمائيد تا مستحق ثواب ابدى شويد و من بجهة اين با اشراف و اخيار قوم شما بطلب آن رفته بودم و نزد حسن بصرى مراد بوعد حسن وعده نجات ايشان بود از فرعون و آمدن ايشان بجانب طور ايمن و وعدهء مغفرت مر نايب را كه متمسك بدين وى باشد تا حين موت و بر هر تقدير موسى گفت كه آفريدگار شما وعدهء راست بشما داده و به آن وفا نمود * ( أَ فَطالَ ) * آيا دراز شد * ( عَلَيْكُمُ الْعَهْدُ ) * بر شما زمان مفارقت من و من چهل روز وعده كرده بودم و به همان وعده باز آمدم * ( أَمْ أَرَدْتُمْ ) * يا خواستيد * ( أَنْ يَحِلَّ عَلَيْكُمْ ) * آنكه فرود آيد بر شما * ( غَضَبٌ