الملا فتح الله الكاشاني

42

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

از تو بهشت مىطلبم و آنچه مرا به آن نزديك گرداند از گفتار و كردار و بعد از آن اين آيه را تلاوت فرمود كه * ( إِنَّه لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ ) * و در خبر است كه رسول صلَّى اللَّه عليه و آله در غزائى بوادى فرود آمد كه عظيم و هولناك بود صحابه بآواز بلند تكبير گفتند رسول ( ص ) فرمود كه ارجعوا الى انفسكم رجوع بنفسهاى خود كنيد و با خود باز آييد كه شما غايب را نميخوانيد بلكه آن كس كه او را ميخوانيد حاضر است و سميع و قريب است و در هيچوقت از شما غايب نيست حسن بصرى نقلكرده از پيغمبر ( ص ) كه ميان دعاى سر و دعاى علانيه هفتاد ضعف است و بعد از آن فرمود كه در ميان اصحاب مردى بود كه همهء قرآن حفظ كردى و همسايه آواز او را نشنيدى و شخصى بودى كه در خانهء خود همه شب نماز كردى و مهمان وى از آن بى خبر بودى و در زمان حضرت رسالت ( ص ) مسلمانان بسر عبادت كردندى و در عدم اظهار آن جد و جهد تمام نمودندى و آواز ايشان را غير از همهمه نشنيدندى و پيوسته راز ايشان ميان ايشان و خداى بودى و از مضمون كريمهء * ( ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَخُفْيَةً ) * اعتدا نكردندى و حقتعالى زكريا را بنداء خفى مدح فرمود و فرمود كه إِذْ نادى رَبَّه نِداءً خَفِيًّا و گويند تضرع بمعنى رفع صوتست يعنى به آشكارا و نهان خداى خود را بخوانيد و اينمعنى على بن ابراهيم در تفسير خود آورده * ( وَلا تُفْسِدُوا ) * و فساد مكنيد * ( فِي الأَرْضِ ) * در زمين بكفر و ظلم و ساير معاصى * ( بَعْدَ إِصْلاحِها ) * پس از اصلاح آن ببعث انبيا و وضع احكام شرع و يا به ايمان و عدل و تقوى شما و بنا بر اول فاعل اصلاح و مفعولست و از حسن مرويست كه اصلاحها باتباع اوامر اللَّه فيها و قيل لا تفسدوا يقبل المؤمن بعد اصلاحها ببقائه و قيل لا تفسدوها با الظلم بعد اصلاحها بالعدل و قيل لا تعصوا فى ارض فيمسك اللَّه المطر و يهلك الحرث بمعاصيكم و ميسرة از ابى جعفر عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت بعد از تلاوت اين آيه فرمود كه ان الارض كانت فاسده فاصلحها للَّه به نبيه * ( وَادْعُوه ) * و بخوانيد خداى را * ( خَوْفاً ) * در حالتى كه ترسندگان باشيد از عذاب او جهة قصور اعمال * ( وَطَمَعاً ) * و طمع دارندگان از جانب او بتفضل و احسان و فرط رحمت اين هر دو در موضع حالاند اى خائفين و سامعين و در خوف و طمع چند وجه گفته‌اند يكى خوف از عقاب و طمع در ثواب دويم خوف از رد و طمع در اجابت سيم خوف از اجابت او تعالى و طمع در فضل او ( چهارم ) خوف از ميزان و طمع در جنان * ( إِنَّ رَحْمَتَ اللَّه ) * بدرستى كه رحمة خداى در هر دو سرا * ( قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ ) * نزديكست به نيكوكاران و آنان يا محسن العملاند چون مطيعان و يا