متعلق است به انزل يعنى اين كتاب فرود آمده است تا بيم كنى بدان كافران را و يا متعلق است به ( لا يكن اى كن على انشراح صدد الانذار ) و معنى اينكه هر گاه متيقن شدى كه قرآن از نزد حقتعالى است و بر تبليغ آن مأجور خواهى شد پس جسارت كن بر انذار و قوله * ( وَذِكْرى لِلْمُؤْمِنِينَ ) * احتمال نصب دارد به اضمار فعل اى ( لتنذر و تذكر و ذكرى و ذكرى ) بمعنى تذكير است يعنى تا بيم كنى به قرآن و پند دهى پند دادنى و احتمال جر دارد معطوف بر محل تنذر اى لا نذرك و ذكرى و احتمال رفع نيز دارد معطوف بر كتاب و يا خبر مبتداء محذوف يعنى قران يا اين سوره ياد بود است و پند دهنده مر گروه مؤمنانرا و تخصيص مؤمنان بذكر جهت انتفاع ايشان است به آن و مرويست كه چون حقتعالى انزال قرآن فرمود به حضرت رسالت ( صا ) آن حضرت فرمود كه انى اخشى ان يكذبنى الناس ميترسم كه مردمان تكذيب من كنند و به آن عمل نكنند حقتعالى به اين آيه ازاله اين خوف كرد و بعد از آن خطاب بعامهء مكلفان كرد و فرمود كه * ( اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ ) * پيروى كنيد اى مكلفان آن چيزى را كه فرو فرستاده شده است بشما * ( مِنْ رَبِّكُمْ ) * از پروردگار شما يعنى متابعت قرآن كنيد باوامر و نواهى و نگاه داشت آن و يا متابعت پيغمبر ( صا ) كنيد در هر چه بر شما خوانده و بشما گويد از قرآن و سنت و معتقد آن شويد لقوله وَما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى * ( وَلا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِه ) * و پيروى مكنيد بجز از خداى * ( أَوْلِياءَ ) * دوستان را مراد اصناماند كه كفار ايشان را دوست گرفتند و يا شياطين الجن و الانس كه خلق را در گمراهى مياندازند و گويند ضمير راجع است بما انزل تقدير اينكه ( و لا تتبعوا من دون دين اللَّه دين اولياء ) يعنى پيروى مكنيد بجز از دين خدا دين دوستان يكديگر را از كفر كه گمراه شويد * ( قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ ) * اندكى پند ميگيريد در متابعت حق و حفص تذكرون خوانده بحذف تا و قليلا منصوب است به آنكه صفت مصدر محذوف است اى ( تذكرا قليلا ) و يا صفت ظرف محذوف اى زمانا قليلا و ماء مزيده تأكيد قلت است و اگر مصدر باشد قليلا منصوب نخواهد بود بتذكرون زيرا كه مصدر در ما قبل خود عمل نكند به جهت آنكه ضعيف العمل است اين استبطا است از تذكر و مراد به آن امر است و بمعنى آنكه ( تذكروا كثيرا ما يلزمكم من امر دينكم و ما اوجبه اللَّه عليكم ) و معنى تذكر شروع است در ذكر شيء بعد از شيء مثل تفقه و تعلم از حسن مرويست كه اى فرزند آدم تو را متابعت كتاب خدا فرموده‌اند و سنت رسول او و بخداى كه هيچ آيتى نيامده است مگر كه خواسته‌اند كه بدانى كه آن در چه چيز آمده و معنى آن چيست و بعد از امر بمتابعت