نيست جز بر فضل من و آسايش نيست جز برحمة من هر كس را سرمايه ايست و سرمايهء مؤمنان فضل من هر كس را خزانه ايست و خزانه مؤمنان رحمة من و از امام محمد بن على الباقر منقولست كه مراد بفضل حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله است و برحمت اقرار بولايت سيد اوليا على المرتضى عليه الصلاة و السلم و اين روايت را كلبى نيز از ابى صالح از ابن عباس روايت كرده و بعضى گفته‌اند كه معنى آيه آنست كه بفضل و رحمت من فرود آمده است موعظه و شفا * ( فَبِذلِكَ ) * پس به اين فضل الهى و رحمت نامتناهى حضرت بارى * ( فَلْيَفْرَحُوا ) * پس بايد كه شاد شوند مؤمنان و بدانكه بفضل اللَّه و رحمته متعلق است بفعل محذوف كه اين فعل مفسرانست چه اسم اشاره بمنزله ضمير است و تقدير اينكه بفضل اللَّه و رحمته فليفرحوا بذلك فليفرحوا و فايده تكرير تاكيد است و بيان بعد از اجمال و ايجاب اختصاص فضل و رحمة بفرح و يا آنكه متعلق است بفعلى كه مدلول عليه جاءتكم است و ذلك اشاره است بمصدر آن و تقدير اينكه بمجيئها فليفرحوا و فاء بمعنى شرط است كانه قيل ان فرحوا بشيء فيهما يفرحوا و يا براى ربط است بما قبل آن و يا دلالت بر آنكه مجيئى كتابى كه جامع صفات مذكوره است موجب فرح است و تكرار آن جهت تاكيد است * ( هُوَ ) * آن فضل و رحمت يا قرآن كه متضمن آنست * ( خَيْرٌ ) * بهتر است * ( مِمَّا يَجْمَعُونَ ) * از آنچه ميكنيد از حطام دنيوى كه در معرض زوال و فنا است بعد از آن رسول صلَّى اللَّه عليه و آله را امر ميفرمايد به آنكه خطاب بكفار مكه كند و ميگويد * ( قُلْ ) * بگو مشركان عرب را كه * ( أَ رَأَيْتُمْ ) * خبر دهيد مرا * ( ما أَنْزَلَ اللَّه ) * كه آن چه فرو فرستاده خداى * ( لَكُمْ ) * براى شما * ( مِنْ رِزْقٍ ) * از روزى كه در آسمان تقدير اسباب آن كرد و يا به آب باران بوجود آورد يعنى چهار پايان كه خوردن آن حلالست * ( فَجَعَلْتُمْ ) * پس شما ساختيد و نام نهاديد * ( مِنْه ) * از آن روزى * ( حَراماً وَحَلالًا ) * حرامى و حلال يعنى بعضى از آن را گفتيد كه حلالست و بعضى را حكم كرديد كه حرام است چون بحيره و سايبه و مانند آن و بعضى را گفتيد كه بر جمعى حرام است و بر جمعى حلال كه ما فى بطون هذه الانعام خالصة لذكورنا و محرم على ازواجنا * ( قُلْ ) * بگو * ( آللَّه أَذِنَ ) * آيا خدا دستورى داد * ( لَكُمْ ) * مر شما را در تحريم و تحليل * ( أَمْ عَلَى اللَّه تَفْتَرُونَ ) * يا بر خدا افترا ميكنيد و مىگوييد و اللَّه امرنا بها * ( وَما ظَنُّ الَّذِينَ ) * و چيست گمان آنها كه * ( يَفْتَرُونَ ) * بر بندند * ( عَلَى اللَّه الْكَذِبَ ) * بر خدا دروغ را در تحليل و تحريم