و امتحان و سيئه مجازات است و انتقام كما روى عن عايشه ( ما من مسلم يصيبه و صب و لا نصب حتى الشوكة تشاكها و حتى انقطاع شسع نعله الا بذنب و ما يغفر اللَّه اكثر ) و گويند * ( ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ ) * مقول قول منافقانست كه از غايت بيفهمى ميگفتند به آن حضرت كه اى محمد ( ص ) آنچه به تو ميرسد از فتح و نصرت از خدايست و آنچه به تو ميرسد از هزيمت و قتل اصحاب از نفس تست و سوء تدبير تو و قول اول اصح است پس معنى آنست كه هر نيكى كه به تو ميرسد اى آدمى از خداست و هر چه به تو ميرسد از بدى از شآمت معاصى تست و از اين جهت است كه در روز بدر مظفر شديد بتوفيق الهى و در روز احد به سبب عدم ثبات بر جهاد و فرار از آن و اطاعت پيغمبر نكردن مغلوب شديد چه اگر ثبات ورزيدندى و شعب را رها نكردندى آن مصيبة بايشان نميرسيد ابو العاليه گويد مراد به حسنه و سيئه طاعت و معصيت است يعنى طاعت بتوفيق و اقتدار و تمكين و الطاف او است و معصية بفعل بد تو بدون اعانت و ارادهء او و ابو القاسم بلخى گفته كه مراد بسيئه عقوبت است بر سبيل جزا بر معصيت و بر سبيل توسع به اين تسميه مسمى شده كقوله تعالى وَجَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها و هر مصيبت كه ببنده ميرسد كفارهء گناهان او است و عقوبت گناهان كبيره است و نيز از حضرت رسالت ( ص ) روايت است كه ما من خدش يعود و لا اختلاج عرق و لا عثر و قدم الا بذنب و ما يعفو اللَّه عنه اكثر و مجبره را در اين آيه تمسكى نيست زيرا كه ثانى مفصل اول است كه مجمل است و بعد از آن ميفرمايد كه * ( وَأَرْسَلْناكَ ) * و فرستاديم ترا اى محمد ( ص ) * ( لِلنَّاسِ ) * براى همهء آدميان * ( رَسُولًا ) * فرستادهء كه تبليغ احكام كنى و ايشان را بطاعت ترغيب نمايى تا به جهت آن مستوجب حسنه شوند و تحذير ايشان كنى از معصيت تا بمصيبت گرفتار نشوند بدان كه رسولا حالست از براى تأكيد چه ارسال دلالت بر آن مىكند و مىتواند بود كه نصب آن بر مصدرية باشد * ( وَكَفى بِاللَّه ) * و بسنده است به خدا * ( شَهِيداً ) * گواه بر رسالت تو بنصب معجزات و گويند معنى آنست كه خدا شاهد است بر بندگان خود به آن چه مىكنند از خير و شر و بنا بر اين آيه متضمن ترغيب عباد است در خير و تحذير از شر و بعد از آن ترغيب عباد مىنمايد در طاعت رسول بقوله * ( مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ ) * هر كه فرمانبرد رسول را * ( فَقَدْ أَطاعَ اللَّه ) * پس بدرستى كه فرمان برده است خداى را زيرا كه در حقيقت مبلغ او امر او سبحانه است مرويست كه روزى حضرت رسالت ص فرمود كه من احبنى فقد احب اللَّه و من اطاعنى فقد اطاع اللَّه و من عصانى فقد عصى اللَّه منافقان گفتند كه محمد ( ص ) عيب شرك نميكند و از آن نهى نمىكند مگر به جهت آنكه او را خداى خود گيريم هم چنان كه نصارى عيسى را خداى خود گرفتند آيه آمد كه هر كه اطاعت رسول كند اطاعت