اين تنبيه است بر آنكه تزكيهء حقتعالى معتد به است نه تزكيهء غير او چه او عالم است به آنچه منطوى است بر آدمى از حسن و قبح و لهذا ذم ايشان نمود بر خبث عقايد و ظواهر ايشان و تزكيهء بندگان مؤمن نمود كه عمل صالح را علاوهء طيب اعتقاد گردانيده‌اند و اصل تزكيهء نفى فعل آن چيزيست كه مستقبح باشد * ( وَلا يُظْلَمُونَ ) * و اينگروه كه بناحق تزكيهء نفس خود ميكنند ستم رسيده نخواهند شد بذم يا عقاب بر تزكيهء بنا حق * ( فَتِيلًا ) * به مقدار رشتهء ضعيف كه در ميان شكاف دانهء خرما باشد و حسن گفته كه فتيل آن چيزيست كه در بطن نواتست و نقير آنچه بر ظهر آنست و قطمير قشر آن و يا نقير فتيله ايست از ريم ميان دو انگشت پديد آيد و بر هر تقدير اين ضرب المثل است در حقارت و اين مفعول دويم يظلمون است و احتمال دارد كه تميز باشد و مخلص سخن آنست كه ايشان عقوبت تزكيه خواهند كشيد از روى عدل بدون شايبهء تطرق ظلم در آن و در اين دلالت است بر تنزيه او سبحانه از ظلم و ذكر فتيل اشاره است بر آنكه او سبحانه مصدر ظلم در آن و در اين دلالت است بر تنزيه او سبحانه از ظلم و ذكر فتيل اشاره است بر آنكه او سبحانه مصدر ظلم قليل است و نه ظلم كثير * ( انْظُرْ ) * بنگر اى محمد صلَّى اللَّه عليه و آله در اين يهودان از روى عناد * ( كَيْفَ يَفْتَرُونَ ) * چگونه افترا ميكنند و ميبندند * ( عَلَى اللَّه الْكَذِبَ ) * بر خدا دروغى را يعنى اينكه ميگفتند كه گناه شب و روز ما را ميامرزند و يا در اينقول كه نَحْنُ أَبْناءُ اللَّه وَأَحِبَّاؤُه الايه * ( وَكَفى بِه ) * و بسنده است آن افترا و يا زعم ايشان به اين قول * ( إِثْماً مُبِيناً ) * گناهى ظاهر كه بر هيچكس پوشيده نيست يعنى همين قدر كافيست در عظم ذنب كه مستوجب خلود عذابست آورده‌اند كه چون حكم الهى باجلاى بنى نضير ثابت شد جمعى از ايشان چون كعب بن اشرف وحى بن اخطب و سلام بن مسلم و كنانة ابن ابى الحقيق در خيبر متوطن شدند و بعد از مدتى نقض عهد كرده با بيست تن از اشراف قوم و بروايت اشهر با هفتاد تن به مكه رفتند و ابو سفيان و اتباع او را بر محاربه با حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله و اصحاب او تحريص كردند و كعب با ابو سفيان گفت كه سى كس از من و سى كس از تو سينه بر ديوار حرم نهاده هم عهد شويم در موافقة بر قتال اهل اسلام پس به بيت الحرام درآمدند و در پس استار حرم سينه ها را بر ديوار خانه چسبانيده و بايمان غلاظ و شداد بر حرب و جدال اهل اسلام سوگند ياد كردند و خواطر از اين ممر فارغ ساخته بمعاشرت بنشستند و در اين مجلس بعضى از قريش از رؤساى اهل كتاب پرسيدند كه شما صاحب كتابيد و يا امى بگوئيد كه طريقهء ما را كه زائران حرم را ميزبانى ميكنيم و كعبه را معمور ميداريم و طواف آن ميكنيم و صله رحم را ميآوريم و بعبادت اصنام بطريق اباء گرام خود مشغول ميباشيم بر هدايت اقرب است يا دين محمد كه در اين وقت احداث كرده و بدعة را سنة نام نهاده و دين پدران ما را بد ميداند و ما را كافر ميخواند يهودان بعد از استماع