بعضى ديگر اخذ رشوه بود در احكام و گويند اكل ربوا بود و نزد جمعى ديگر اكل اثمان شحوم چه اكل شحوم بر ايشان حرام بود و ايشان آن را ميفروختند و بهاى آن را اخذ ميكردند و آن را در ماكول خود انفاق ميكردند و از غايت جهل نميدانستند كه چيزى كه حرام باشد بهاى آن نيز حرام خواهد بود و اولى حمل آن است بر عموم خود تا شامل جميع محرمات باشد و نيز از احوال اهل كتاب خبر ميدهد كه * ( تَرى ) * و ميبينى اى محمد صلَّى اللَّه عليه و آله * ( كَثِيراً مِنْهُمْ ) * بسيارى را از اهل كتاب كه از غايت حقد و حسد و بغض بانو و مسلمانان * ( يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * دوستى ميكنند با كافران چون كعب بن اشرف كه بعد از غزوهء بدر كبرى به مكه رفت و مشركان را بر حرب مسلمانان تحريص كرد * ( لَبِئْسَ ما قَدَّمَتْ لَهُمْ ) * هر آينه بد چيزيست كه از پيش فرستاده است براى ايشان * ( أَنْفُسُهُمْ ) * نفسهاى ايشان تا روز قيامت به آن رد كرده شوند * ( أَنْ سَخِطَ اللَّه عَلَيْهِمْ ) * مخصوص بذم است از قبيل ( بئس الرجل زيد ) يعنى بد چيزيست آنچه از پيش فرستاده است دستهاى ايشان و آن اين است كه خشم گرفت خداى بر ايشان يعنى موجب آن شد كه حقتعالى بر ايشان غضب كرد * ( وَفِي الْعَذابِ هُمْ خالِدُونَ ) * و ايشان در عذاب جاويدان باشند و ميتواند بود كه ان سخط اللَّه علت ذم باشد و مخصوص بذم محذوف اى لبئس شيئا ذلك لان كسبهم السخط و الخلود از ابى جعفر عليه السّلام مرويست كه مراد از * ( يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * آن است كه ( يتولون الملوك الجبارين و يؤمنون لهم اهوائهم ) دوستى مىكنند با ملوك جبابره و اهواء باطله ايشان را تصديق ميكنند ( ليصيبوا من دنياهم ) تا برسند ببعضى از دنياى ايشان يعنى تا از حطام دنيوى محظوظ شوند و در اين توبيخ است مرا بناى اين روزگار و تنبيه بر بدى افعال و خبث اعمال ايشان و ابن عباس و مجاهد و حسن بر آنند كه اين آيه در شأن منافقان است از يهود و ضمير در منهم راجع بايشان است * ( وَلَوْ كانُوا يُؤْمِنُونَ ) * و اگر باشند منافقان كه ايمان آرند از روى حقيقت * ( بِاللَّه وَالنَّبِيِّ ) * به خدا و پيغمبر * ( وَما أُنْزِلَ إِلَيْه ) * و به آنچه فرو فرستاده شده است بر پيغمبر ( ص ) يعنى قرآن * ( مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِياءَ ) * هر آينه فرا نگيرند مشركان را دوستان مراد آن است كه اگر ايشان بمحمد ( ص ) و قرآن ايمان داشتندى با اهل كفر دوستى نكردندى اكثر بر آنند كه معنى آن است كه اگر يهود ايمان داشتند به خدا و تورية با مشركان دوستى نمىكردند چه فرمان خدا و موسى و حكم تورية آن است كه با كفار دوستى نكنند * ( وَلكِنَّ كَثِيراً ) * و ليكن بسيارى