الملا فتح الله الكاشاني

296

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

رسانيد مورد آيه تهديد و وعيد است براى ايشان بعد از آن بيان حال نصارى مىكند بقوله * ( لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ ) * بدرستى كه كافر شدند آنان كه از روى جهالت و بىبصيرتى * ( قالُوا ) * گفتند * ( إِنَّ اللَّه هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ ) * بدرستى كه خداى نيست مگر مسيح كه پسر مريم است * ( وَقالَ الْمَسِيحُ ) * و گفت مسيح * ( يا بَنِي إِسْرائِيلَ اعْبُدُوا اللَّه ) * اى بنى اسرائيل بپرستيد خداى را * ( رَبِّي وَرَبَّكُمْ ) * كه پروردگار من و آفريدگار شما است يعنى من بنده‌ام و مربوب و مخلوق مثل شما چه عبادت خالق و رب را شايد نه مخلوق و مربوب را بعد از آن بر وجه تعليل گفت * ( إِنَّه مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّه ) * بدرستى هر كه شرك آورد بخداى * ( فَقَدْ حَرَّمَ اللَّه عَلَيْه الْجَنَّةَ ) * پس بتحقيق كه حرام كرد خداى بر وى بهشت را يعنى منع دخول او كرد در آن هم چنان كه منع محرم كرده بر بندگان چه بهشت دار موحدينست نه سراى كافرين و ملحدين * ( وَمَأْواه النَّارُ ) * و جاى او دوزخست چه آن معد است براى مشركين * ( وَما لِلظَّالِمِينَ ) * و نيست مر ستمكاران را كه وضع عبادت در غير موضع آن كرده‌اند * ( مِنْ أَنْصارٍ ) * هيچ يارى دهندگان در دفع عذاب ايشان وضع ظاهر در موضع ضمير تسجيل است بر آنكه ايشان ظالمند باشراك و عدول از حق و راه صواب اينكلام محتمل است بر آنكه از تتمهء كلام عيسى باشد و يا آنكه از كلام حقتعالى بجهة تنبيه بر آنكه ايشان قايل اينقول شدند جهت تعظيم و تكريم عيسى و تقرب به حقتعالى و حال آنكه خداى معادى ايشان بود به اين گفتار و مخاصم ايشان در آن پس كسى كه غير عيسى را خداى خود گيرد از ذى روح و جمادات حال او چگونه باشد و نيز در بيان حال ترسايان ميگويد كه * ( لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ ) * بدرستى كه كافر شدند آنان كه * ( قالُوا إِنَّ اللَّه ثالِثُ ثَلاثَةٍ ) * گفتند بدرستى كه اللَّه يكى از سه إله است اينحكايت است از قول نسطوريه و ملكانيه چه ايشان قايل بودند باقانيم ثلاثة يعنى ميگفتند كه الوهيت مشتركست ميان خدا و مريم و عيسى و هر يك از اينها الهند و اللَّه يكى از اينها است و قول اول از يعقوبيه است كه اعتقاد دارند كه اللَّه نيست مگر عيسى بن مريم چه معتقد ايشان آن است كه اول خدايان سه بوده‌اند اقنوم الأب و اقنوم الابن و روح القدس و بعد از آن يكى گشتند كه آن مسيح است و شبههء نيست در آنكه اتحاد امريست باطل و محال چنان كه دلايل عقليه شاهد اينست حاصل كه حقتعالى ميفرمايد كه نصارى گفتند كه اللَّه يكى از سه إله است