مخافة اى يفتنوك يعنى بترس از ايشان به جهت ترس آنكه ترا در فتنه اندازند و در اين دلالت است بر وجوب مجانبه از اهل بدع و ضلال و اهواى باطله و ترك مخالطه با ايشان * ( فَإِنْ تَوَلَّوْا ) * پس اگر برگردند و اعراض كنند از حكم منزل * ( فَاعْلَمْ أَنَّما يُرِيدُ اللَّه ) * پس بدانكه جز اين نيست كه ميخواهد خدا * ( أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ ) * آنكه برساند بديشان عقوبتهاى برخى از گناهان ايشان را در دنيا كه آن عقوبت ذنب تولى است از حكم خدا و ذكر عقوبت بعضى گناهان تنبيه است بر آنكه ايشان را ذنوب بسيار هست و اين ذنب با وجود عظم آن يكى از آن ذنوب است و معدود از جملهء آن و در اين دلالت است بر تعظيم هم چنان كه در تنكير و صاحب مجمع گفته كه در اين چند قولست اول از حسن نقلست كه عقوبت ذنب ايشان جلاى بنى النضير است و قتل بنى قريظه كه بعضى از عقوبات ايشان بوده كه آن نه از عقوبات شديدهء اخرويه است و دويم جبائى گفته كه مراد از ذكر بعض كل است از قبيل تسميهء كل باسم اعظم اجزاى آن هم چنان كه ذكر عموم ميكنند و به آن ارادهء خصوص مينمايند و سيم نزد بعضى معنى آنست كه كافيست در اهلاك ايشان مؤاخذه كردن بعضى ذنوب ايشان پس ذكر بعض به جهت تغليظ عقاب ايشان باشد ( چهارم ) آنكه مراد تعجيل عقاب ايشانست كه آن عقوبت دنيويه است بسبب تمرد و عناد ايشان و آن جلا و قتل و جزيه است و ضرب و عقاب اخرويه بر حال خود باقيست * ( وَإِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ لَفاسِقُونَ ) * و بدرستى كه بسيار از يهود فاسقانند به جهت تمرد ايشان در كفر و از حد برندگان در آن ذكر اينكلام براى تسليهء حضرت رسالت است از امتناع قوم از اقرار بنبوت او و معنى مراد آنست كه اى محمد صلَّى اللَّه عليه و آله غبار ملال بخواطر خود مرسان كه اهل فسق اكثر از اهل ايمانند و منكران توحيد و نبوت زياده از موحدان و مصدقان و چون در هر عصرى از اعصار چنين بوده‌اند و اين مخصوص بعصر تو نيست پس بر اين اندوه مخور و از اين ممر غمى بخاطر خود مرسان و بعد از نزول اين يهودان گفتند كه لا نرضى بحكمك آيه آمد كه * ( أَ فَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ ) * آيا پس حكم جاهلية را * ( يَبْغُونَ ) * طلب ميكنند كه آن ميلست و مداهنه در حكم و مراد بجاهلية ملت جاهليه است كه آن متابعت هوا است و بحكمى كه در تورية و قرآنست راضى نميشوند مرويست كه نزول اين آيه در حق بنى قريظه و نضير است كه از رسول ( ص ) طلب حكمى كردند كه موافق حكم اهل جاهليت باشد و آن تفاضل قصاص و ديه است در قتل * ( وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّه ) * و كيست نيكو تر از خداى * ( حُكْماً ) * از روى حكم و داورى * ( لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ ) * براى گروهى كه بر وجه يقين تدبر