* ( يُغْنِ اللَّه كُلًّا ) * بينياز گرداند خدا هر يكى را * ( مِنْ سَعَتِه ) * از جود فراوان و قدرت بر كمال خود يعنى تسلى دهد هر يك را يا بدلى براى هر يك پديد آرد و روزى را بر وجه دلخواه بايشان رساند * ( وَكانَ اللَّه واسِعاً ) * و هست خدا فراخ بخشايش بر بندگان خود * ( حَكِيماً ) * محكم كار در افعال و احكام در آية دليل است بر آنكه همهء ارزاق بيد قدرت اوست و متولى آنست و بحسب حكمة آن را بر بندگان انزال مينمايد و بعد از آن تنبيه مىكند بر كمال سعه و قدرت خود بقوله * ( وَلِلَّه ) * و مر خداى را است * ( ما فِي السَّماواتِ ) * آنچه در آسمانها است از جواهر علوى * ( وَما فِي الأَرْضِ ) * و آنچه در زمينهاست از كو اين سفلى پس در باب رعايت تقوى كه موجب رعايت حقوق الناس است و حقوق اللَّه مىفرمايد * ( وَلَقَدْ وَصَّيْنَا ) * و هر آينه وصيت كرده‌ايم و فرموده * ( الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ ) * آنان را كه داده شده اند كتاب * ( مِنْ قَبْلِكُمْ ) * پيش از شما يعنى يهود و نصارى و آنها را نيز كه قبل از ايشان بوده‌اند * ( وَإِيَّاكُمْ ) * و شما را نيز وصيت مىكنم يعنى ميفرمايم * ( أَنِ اتَّقُوا اللَّه ) * آنكه بپرهيزيد از شرك و ساير معاصى بدانكه كتاب اسم جنس است و من متعلق به وصينا يا به اوتوا و اياكم عطف بر الذين و ان ان تفسيريه است زيرا كه در معنى قول است و مساق آيت براى تأكيد امر است باخلاص فلهذا قال عز و جل * ( وَإِنْ تَكْفُرُوا ) * و اين بر ارادهء قواست يعنى گفتيم ايشان را كه اگر كافر شويد يعنى منكر وصيت شويد و مخالفت حكم كنيد كه آن امر است بتقوى * ( فَإِنَّ لِلَّه ) * پس بدرستى كه مر خدايراست * ( ما فِي السَّماواتِ ) * آنچه در آسمانها است * ( وَما فِي الأَرْضِ ) * و آنچه در زمين است يعنى مالك جميع مكونات است پس كفر و معاصى شما ضررى به او نرساند هم چنان كه شكر و تقرب شما نفع به او نميرساند و وصيت او شما را بتقوى به جهت رحمت واسعهء اوست نه به جهت حاجت او پس تقرير اين مىكند بقوله * ( وَكانَ اللَّه غَنِيًّا ) * و هست خدا بىنياز از خلق خود اگر او را فرمان برند و اگر نبرند * ( حَمِيداً ) * ستوده در ذات خود اگر حمد او گويند و اگر نگويند * ( وَلِلَّه ) * و مر خدايراست * ( ما فِي السَّماواتِ ) * آنچه در آسمانهاست از ملائكه و ستارگان و غير آن * ( وَما فِي الأَرْضِ ) * و آنچه در زمينها است از اركان و مواليد و جز آن تكرير اينكلام ثالثا جهت دلالت است بر آنكه او غنى و حميد است چه جميع