الملا فتح الله الكاشاني

113

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

فعلمت ما كان و ما سيكون وَكانَ فَضْلُ اللَّه عَلَيْكَ و هست فضل خدا بر تو عَظِيماً بزرگ كه آن رتبه عظيمهء نبوتست و مزية و مرتبهء او بر ساير انبيا و خلق عوالم علويه و سفليه و بواسطهء او لولاك لما خلقت الافلاك و قوله * ( لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْواهُمْ ) * از تتمة قصهء طعمه است يعنى نيست نيكويى در بسيارى از راز گويندگان يعنى قوم طعمه كه بشب مشورتها كردند در خلاصى طعمه پس نجوى اسم متناجيان است كقوله تعالى و إذ هم نجوى و گويند اسم تناجى است كه مصدر است يعنى نيست چيزى در راز گفتن ايشان و بنا بر اين * ( إِلَّا مَنْ أَمَرَ ) * بر حذف مضافست اى الا نجوى من امر يعنى مگر از راز گفتن كسى كه فرمايد * ( بِصَدَقَةٍ ) * به صدقه دادن * ( أَوْ مَعْرُوفٍ ) * يا امر كند بمعروف و آن هر چيزى است كه در شرع مستحسن باشد و گفته‌اند كه معروف اينجا قرض دادنست يا دستگيرى بيچارگان بهر نحوى كه باشد * ( أَوْ إِصْلاحٍ بَيْنَ النَّاسِ ) * يا فرمايد باصلاح كردن ميان مردمان و رفع كدورات از دلهاى ايشان و تاليف ايشان و القاى محبت در قلوب ايشان على بن ابراهيم در تفسير خود آورده كه پدر من حديث كرد كه مرا از ابن ابى عمير از حماد از ابى عبد اللَّه ( ص ) كه ان اللَّه فرض التجمل فى القرآن حق تعالى فرض كرده است تجمل را در قرآن گفتم و ما التجمل تجمل بچه معنى است فرمود ان يكون وجهك اعرض من وجه اخيك فتجمل له و هو قوله * ( لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْواهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ ) * الاية يعنى تجمل آنست كه اثر كدورت بر روى تو بيشتر از برادر تو باشد پس تجميل آن كنى و اظهار بشاشت كنى براى برادر خود پس اين آيه قرائت فرمود و نيز على بن ابراهيم در تفسير خود ذكر كرده كه پدر من رفع اسانيد كرد تا بامير المؤمنين عليه السّلام كه آن حضرت فرمود كه ان اللَّه فرض عليكم زكواة جاهكم كما فرض عليكم زكات ما ملكت ايمانكم يعنى حقتعالى بر شما فرض كرده است زكات هاى جاه و شأن شما را هم چنان كه زكات مال را بر شما فرض گردانيد و زكات جاه اظهار آثار بشاشت و خوشخوئيست براى همهء مردمان * ( وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ ) * و هر كه بكند اينها را كه مذكور شد * ( ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّه ) * براى طلب خوشنودى خدا * ( فَسَوْفَ نُؤْتِيه ) * پس زود باشد كه بدهيم او را * ( أَجْراً عَظِيماً ) * مزدى بزرك كه در شمار و حساب نيايد در كشاف آورده كه از حضرت رسالت ( ص ) مرويست كه كلام بنى آدم كله عليه الا ما كان من امر بمعروف او نهى عن منكر او ذكر اللَّه يعنى هر سخنى كه فرزند آدم ميگويد مضر است به او و فائده به او نميرساند مگر كه امر بمعروف باشد يا نهى از منكر يا ذكر خدا سفيان ثورى اين حديث را از شخصى بشنيد و به او گفت هيچ ميدانى كه مأخذ اين