و در مصيبت ايشان بگريد كمتر باشد و چون انصار شنيدند كه حضرت فرمود حمزه درين شهر غريبست و گريندگان ندارد به خانه هاى خود رفتند و زنان خود را گفتند اول بخانهء عم رسول خدا ( ص ) رويد و به روى بگرئيد و بعد از آن به خانه خود آئيد و بر كشتگان خويش گريه كنيد زنان انصار بخانهء حمزه آمدند و تا قريب نيمشب ميگريستند و سيد عالم ( ص ) بخواب رفته بود چون بيدار گشت و آواز گريهء زنان از خانهء حمزه شنيد پرسيد كه اين چه آواز است گفتند اين زنان انصارند كه بر عم تو ميگريند حضرت فرمود خدا از ايشان و اولاد ايشان خوشنود باد و بدانكه حق سبحانه بعد از اين بيان تذكير نعمت فتح و نصرت روز بدر مىكند تا اهل ايمان متذكر آن شده آن را مرهم جراحت و جيره شكستگى گردانند كه در غزوهء احد بديشان رسيده بود و فرمود كه * ( وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّه ) * و بدرستى كه نصرت داد خدا بتقويت قلوب شما و امداد ملائكه و القاى رعب در قلوب اعدا * ( بِبَدْرٍ ) * بموضعى كه آن را بدر گويند و آن ما بين مكه و مدينه است و تسميهء آن باسم بدر بن كلده است كه صاحب آن بقعه بود * ( وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ ) * حال است از ضمير نصركم يعنى خدا نصرت داد شما را ببدر در حالتى كه شما ذليل و خوار بوديد در چشم دشمنان يعنى اندك مينموديد و ايشان حرب شما را بحسابى نميگرفتند به جهت ضعف حال شما و قلت مراكب و سلاح و ذكر اذله گه صيغهء جمع قلت است بدون دلايل كه جمع كثرت است به جهت دلالت است بر قلت ايشان يعنى ايشان قليل العدو و قليل العدد بودند و از ابن عباس مرويست كه مهاجر در روز بدر هفتاد و هفت مرد بودند و از انصار دويست و سى و شش كه مجموع سيصد و سيزده تن بوده باشند و مشركان قريب بهزار كس بودند و صد اسب در ميان ايشان بود و در ميان مسلمانان هيچ كس اسب نداشتند مگر مقداد اسود و ديگران پياده بودند و سه شتر در ميان ايشان بود و در اكثر كتب مغازى مذكور است كه مشركان درين روز نهصد و پنجاه مرد جنگى بودند و هفتصد شتر در ميان ايشان بود و بيشتر ايشان سلاح داشتن دو لشگر اسلام سيصد و سيزده و بقولى سيصد و پنج نفر و اكثر ايشان بى سلاح و در ميان ايشان هفتاد شتر بود و دو اسب و شش زره و هفت شمشير و حق سبحانه خطاب بايشان كرده فرمود كه از كثرت اعدا انديشه مكنيد * ( فَاتَّقُوا اللَّه ) * پس بترسيد از خدا در ثبات و رسوخ در معركهء جهاد و اگر چه مشركان زياده از ضعف شما باشند * ( لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ) * شايد كه شكر گذارى كنيد يعنى باميد آنكه قيام نمائيد بشكر نعمت آنچه حق سبحانه بر شما انعام فرموده كه آن توفيق است و نصرت او سبحانه شما را يا معنى آنست كه شايد حقتعالى نعمت نصرت را بر شما انعام فرمايد پس بشكر