خود دور گرداند من گفتم آمين و چون بر پايهء دوم برآمدم گفت هر كه ماه رمضان را دريابد و وى را نيامرزند خداى او را هلاك كناد من گفتم آمين و در پايه سيم كه رسيدم گفت هر كه نام تو بشنود و بر تو صلوات نفرستد از رحمت خدا دور باد من گفتم آمين و در مجمع آورده كه علما را در قول حسن اختلافست ابن عباس ره فرموده كه آن خلق كريمست كه مرضى و محبوب حقتعالى است و سفيان ثورى گفته كه امر بمعروف و نهى از منكر است و ربيع بن انس نيز گفته كه * ( قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً ) * اى ( معروفا ) و جابر از ابو جعفر ع روايت كرده كه معنى * ( قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً ) * آنست كه بگوئيد مردمان را هر چيزى كه دوست داشته باشيد كه در حق شما گويند چه حقتعالى دشمن دارد هر كه را كه دشنام دهد و طعن زند بر مومنان و كسى را كه متفحش وسائل ملحف باشد و دوست دارد حليم عفيف متعفف را و در ناس نيز اختلافست از باقر ع مرويست كه آن شامل همهء مؤمن و كافر است و نزد بعضى خاص است بمؤمنان و ابن عباس و قتاده بر قول اولند و مىگويند كه آن بآيهء السيف منسوخ است و بقوله ع ( قاتلوهم حتى يقولوا لا إله الا اللَّه او يقروا بالجزية ) و اين از صادق ع نيز مرويست و اكثر برانند كه منسوخ نيست زيرا كه ممكن است قتال با حسن قول كه آن دعوت ايشانست بايمان كما قال تعالى ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ و در آيه ديگر فرموده كه وَلا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّه فَيَسُبُّوا اللَّه عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ و ابن عباس در تفسير زكات فرموده كه مراد به آن قربان است كه علامت قبول آن آتشى بود كه از آسمان نازل مىشد و آن را بر مىداشت و علامت رد آن عدم نزول آتش و نيز از او روايتست كه مراد به آن طاعت است بر وجه اخلاص و در قوله إِلَّا قَلِيلٌ مِنْهُمْ و قوله فَشَرِبُوا مِنْه إِلَّا قَلِيلًا كه در قصهء طالوتست و قوله وَقَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ كه در قصه داود است وَما آمَنَ مَعَه إِلَّا قَلِيلٌ كه در قصهء نوح است دلالت تمام است بر آنكه اهل حقاند كند كما قال الشاعر و قلت لها ان الكرام قليل و نيز در آيه دلالت است بر ترتيب حقوق چه حقتعالى ابتدا به حق خود كرده و آن را بر همه حقوق مقدم داشته به جهت آنكه خالق همه است و منعم اصول نعم و بعد از آن آن را مثنى گردانيد به حق والدين و بمزيت اختصاص آنها را نوازش فرموده زيرا كه سبب وجودند و حق نعمت تربيت دارند بر اولاد و بعد از آن ذكر ذَوِي الْقُرْبى فرموده زيرا كه آنها اقربند بمكلف از غير و بعد از آن بيان حق يتامى كرد به جهت ضعف ايشان و در عقب آن ذكر فقراء كرده به جهت فقر و مسكنت ايشان و بعد از ذكر نقض يهود مواثيق و عهود مذكوره را بايشان خطاب مىكند بر نحو ما سبق كه * ( وَإِذْ أَخَذْنا ) * و آن را نيز ياد كنيد كه فرا گرفتيم * ( مِيثاقَكُمْ ) * پيمان را از اسلاف شما و بر ايشان اين عهد بستيم كه * ( لا تَسْفِكُونَ دِماءَكُمْ ) * نريزيد خونهاى خود را يعنى اقربا و همدينان خود را * ( وَلا تُخْرِجُونَ