علي بن زيد البيهقي

مقدمه 61

معارج نهج البلاغة

على بن يوسف طيرى ) در پسين روز شنبه ع 1 707 ساخته است ( اعلام الشيعه 8 : 106 - امل الآمل 2 : 141 - ديباچهء سوانح رشيدى 23 - فهرست عربى ملك 178 ) . ولى نبايد از ابن العتايقى كه در فهرست فيلمها ( 1 : 308 و 2 : 42 ) از أو ياد كرده‌ام باشد . نسخه اى از آن در كتابخانهء دكتر أصغر مهدوى هست شمارهء 795 كه من در نشريهء كتابخانهء مركزى دانشگاه ( 2 : 158 ) از آن ياد كرده‌ام و فيلمى از آن را هم دانشگاه تهران دارد به شمارهء 545 ( 1 : 348 ) . نسخه از خطبهء شقشقيه ( 1 : 25 ) است تا خطبهء « الا و انّ الدنيا قد تصرّمت و آذنت بانقضاء » ( 1 : 86 ) . نسخهء ديگرى هم دانشمند گرامى آقاى حسن زادهء آملى دارند كه مانند همين است و شايد از روى آن نوشته شده باشد ( آگاهى زبانى و تلفنى ) . 19 - علامه جمال الدين أبو منصور حسن بن مطهر حلى درگذشتهء 725 را مختصر شرح نهج البلاغة است و به گفتهء تهرانى در الذريعة ( 14 - 124 ) از كشف الحجب كنتورى ، گزيده ايست از شرح ابن ميثم و گويا كنتورى و خوانسارى نگارندهء روضات الجنات ( ص 172 ) آن را ديده باشند ولى اكنون در دست نيست . أو در اجازهء به بنى زهره از آن ياد نكرده است و تهرانى مىگويد كه در برخى از نسخه هاى خلاصة الأقوال في أحوال الرجال أو يادى از آن هست ( نيز فهرست معارف 1 : 142 ) . 20 - شرح نهج البلاغة به نام نفايس از دانشمندى سنى كه كوتاه و گزيده است از خطب و كتب ، نسخهء آن در فهرست آستان رضوى ( اخبارش 303 ص 99 ) شناسانده شده كه در 82 برگ است و در 759 نوشته شده است ( ذريعه 4 : 157 ) . 21 - كمال الدين عبد الرحمن ابن العتايقى حلَّى زندهء در 732 و 788 ( فهرست فيلمها 1 : 308 و 2 : 42 - فهرست روضهء حيدريه - اشكورى در فهرست نامها ) كه شرح نهج البلاغه دارد گويا ساختهء در 780 ، ابن يوسف شيرازى نگارندهء فهرست سپهسالار ( 2 : 126 ) نسخه اى داشته و آن را از همو مىپنداشته و شناسانده و گفته كه در آن از شرحهاى امام وبرى و قطب راوندى و فضل اللَّه راوندى و بيهقى و ابن ميثم و ابن أبي الحديد بهره برده و از تفسير خود بنام الوجيز ياد كرده است همچنين از سالهاى 777 و 786 . نسخه خطبهء استسقاء ( 2 : 34 ) تا « وصية لمن استعمل في الصدقات » ( 3 : 27 ) را دارد به ، نوشتهء فهرست معارف ( 1 : 143 ) مجلد سوم آن ساختهء 770 با خط خود شارح