علي بن زيد البيهقي
مقدمه 8
معارج نهج البلاغة
4 - بنگريد به : فهرست دانشگاه 4 : 876 و فهرست فيلمها 1 : 336 و 371 و نشريه كتابخانه مركزى 8 : 28 ، ديباچه انگليسى تاريخ بيهقى از قارى كليم الله حسينى چاپ بهمنيار ، مستدرك الوسائل نوري 3 : 492 ، أعيان الشيعة 41 : 257 و 42 : 184 ، 1360 و 7 : 5 ، 351 - 354 مرداد 1360 . بيهقى چنان كه گفته أم در شرح نهج البلاغة مانند طبرسى در مجمع البيان در ريشه شناسى پيرو ابن فارسى قزوينى رازى در گشته 395 پردازنده مجمل اللغة ( غرر الأمثال 109 پ ) است در مقاييس اللغة ( سزگين 8 - 209 - 214 ) و أو در غرر الأمثال و در الأقوال از دو استاد دانشمند زبان شناس خود ياد مىكند و از آ ، دو پيروى دارد . 1 - امام أبو بكر محمد بن الياس طبرخزى خوارزمى در گذشته 383 و أو را نياى ناپدرى خود ياد مىكند و مى گويد كه أو را است نگارشى در أمثال المولدين و از آن در غرر الأمثال مى آورد ( 41 پ ) مانند « ان للحيطان آذانا » ( ديوار گوش دارد ) و « الخزف من الكوز » ( 90 ر ) و مى گويد كه « مولدين » را مثلهاى بسيارى است و از آن مثلهاى فارسى و ايرانى را مى خواهد . 2 - امام مى دانى در گذشته 518 و درباره أو مى گويد « استادنا الامام الميدانى رحمه الله » و داستان نگارش مجمع الأمثال أو را كه در دربار منتجب الملك محمد بن أرسلان در مرو آغاز شده است مى آورد ( غرر الأمثال 110 پ ) و أو در آن بارها از وى ياد مىكند . گويا از اين روى بود كه بيهقى چند كتاب در حكمت و مثل ساخته است و شايد از سيد رضى هم پيروى كرده باشد كه مجد الدين أبو عبد الله محمد بن أحمد اربلى در گذشته 677 كه درباره كار أو در اين زمينه مختصر أمثال الشريف الرضى ساخته است و آن به شعر است و در پند . بروكلمن ( ذيل 2 : 132 ) از نسخه شماره 1500 أدب قاهره ( دوم 3 : 342 و 22 برگ ) ياد كرده است . چنين است نام برخى از كتابهاى أمثال بيهقى : 1 - عرائس النفائس كه در شرح نهج ( بند 1003 ) و غرر الأمثال ( 37 ر ، 55 پ ، 68 پ ، 107 ب ، 138 پ ، 232 پ ) از آن و از ركن يكم آن ( غرر 232 پ ) ياد كرده است . 2 - ازهار الرياض المريعة وتفاسير ( شرح ) ألفاظ المحاورة والشريعة در يك