محمد تقي المجلسي ( الأول )

65

لوامع صاحبقرانى ( شرح الفقيه ) ( فارسي )

فوق آن چه از او اميدوار بودند و خود فرموده است كه سنت الهى را تبديل و تحويل نيست و طريقه يكى است چه ظاهر است كه منبع خوبيها اوست و از كرم و جود محض غير از كرم و جود بهم نمىرسد مگر آن كه قبيح باشد كرم چنان كه در بعضى از موارد چنين است و چون خداوند خود را به كرم و رحمت ياد كرد در الله اگر چه اسم جامع است و ليكن رحمت سبقت دارد بر غضب و در ضمن رحمانيت و رحيميت چهار مرتبه با آن كه رحمانيت و رحيميت در الله مندرجست و آن دو مرتبه گذشته است و از رب العالمين نيز رحمانيت و رحيميت ظاهر شد ده مرتبه خود را به رحمت صريحا و ضمنا ياد كرد و خوف زوال خوف بود بالكليه خود را به مالك يوم الدين ياد كرد كه آن نيز از وجهى كه غالب است رحمت است و از وجه مغلوب غضب . و مشهور است كه اعرابى را از روز جزا تخويف مىنمودند او گفت كه فردا كه حاكم خواهد بود گفتند حق سبحانه و تعالى گفت الحال خاطرم جمع شد كريم وقتى كه قادر شد عفو مىكند چون اكرم الاكرمين و ارحم الراحمين چنين نباشد ، و از اين مدايحى كه حق سبحانه و تعالى تعليم و تلقين بندگان خود كرده است به اين عبارات و اشارات اميدواريها در تزايد است ، و در نسخ حديث در همه كتب بلفظ مالك واقع شده است و اكثر علما ترجيح ملك داده‌ايم بوجوه بسيار و حق اينست كه در اينجا مالك و ملك يكى است اگر مالك است ملاكى است كه پادشاه است و اگر ملك است ملكى است كه آقا است و ظاهر اخبار آنست كه قرآن بر يك قرائت نازل شده باشد پس در چنين جائى احوط آنست كه بهر دو قرائت بخوانند تا به قرائت منزل خوانده باشند . و ليكن در احاديث معتبره صحيحه وارد شده است كه به همين عنوان كه هست در قرائت سبعه يا عشره كه تقريبا هشتاد قرائت مىشود بهر يك از روايات