اداى شكر نعمت الهى كرده است و از آن جمله شكر نعمت حق سبحانه و تعالى نيز كرده است كه او را توفيق عبادت كرامت كرده است . و ربّ العالمين يعنى آفريننده و تربيت كننده و روزى دهنده همه عالميان است و چون عالم بمعنى ما سوى الله است پس بنده خداوند خود را بيگانگى ياد كرده است و حمد او نيز كرده است و در عيون و علل تمجيد و تحميد است يعنى خداوند خود را به بزرگى ياد كرده است و حمد كرده است كه به اعتبار تربيت غير او حمد است و شكر ، و به اعتبار تربيت او شكر است و حمد و اقرار كرده است كه حق سبحانه و تعالى چون خالق است و بس پس مالك او باشد نه غير او و تحقيق كرده بنده گى خود را تا محقق شود كه عبوديّت آقا واجبست خصوصا چنين مالكى كه از عدم پديد آورده است و چون در بسم الله كه جزو حمد است ابتدا باسم چنين خداوندى كرده است كه مستجمع جميع محامد و كمالات است و اظهار كرده است كه بدون استعانت بذات مقدس او و باسم مكرم او هيچ كارى تحقق نمىپذيرد و جميع نعمتهاى ظاهره و باطنه از اوست و به اوست در دنيا در سوره حمد او را باز به رحمانيت و رحيميت ستايش مىكند كه رحمتهاى ظاهره از مراتب حيات بعد از موت و درجات بهشت از اوست و همچنين نعمتهاى عظيمه معنويه كه نه چشمها ديده باشد و نه گوشها شنيده باشد و نه در خاطر كسى خطور كرده باشد از جانب اوست پس چون خداوند خود را به اين دو صفت مىخواند گويا طلب هر دو رحمت از او كرده است و حمد او نيز كرده است كه چنان كه رحمتهاى ظاهره و باطنه دنيويه بر كافه عالميان تمام كرده است همچنين در عقبى بر همه تمام خواهد كرد با آن كه در دنيا به هزار گونه معصيت مبتلا بودند رحمتهاى خود را دريغ نداشت در آخرت كه معصيت نخواهد بود و عجز و شكستگى و احتياج بيشتر خواهد بود البته خواهد كرد