* ( « صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ » ) * توكيد فى السّؤال و الرّغبة و ذكر لما تقدّم من نعمه على أوليائه و رغبة فى مثل تلك النّعم . * ( « غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ » ) * استعاذة من ان يكون من المعاندين الكافرين المستخفّين به و بأمره و نهيه و لا الضّالين اعتصام من ان يكون من الَّذين ضلَّوا عن سبيله من غير معرفة و هم يحسبون انّهم يحسنون صنعا فقد اجتمع فيه من جوامع الخير و الحكمة من امر الآخرة و الدّنيا ما لا يجمعه شىء من الاشياء ) و در جمله عللى كه از فضل بن شاذان بسند حسن كالصحيح مرويست آنست كه گفت كه حضرت ابو الحسن على بن موسى الرضا صلوات الله عليهما فرمودند مردمان مامور شده‌ايم به آن كه در نماز قرآن را بخوانند تا آن كه قرآن متروك نشود و ضايع نماند و محفوظ بماند به سبب بسيار خواندن در نمازها و تعليم يكديگر كنند ، و اگر خواندن آن در نماز واجب نمىبود اكثر مردمان حمد را ياد نمىگرفتند چه جاى سوره هاى ديگر و اگر نخوانند قرآن از دست مىرود و كسى نمىماند كه معرفت قرآن او را حاصل باشد و چرا حمد را بر همه سورها مقدم داشته‌ايم زيرا كه در جميع سور قرآنى و در همه سخنان خير آن قدر جمع نشده است از خوبيها و حكمتها آن چه جمع شده است در سوره حمد و از اين جهت است كه آن را امّ القرآن مىگويند كه هر چه در قرآن هست نمونه از آن در سوره فاتحه است چنان كه انسان مجموعه جميع چيزهاست و هر چه در عالم كبير است انموذجى از آن در انسان هست ليكن هر چه در عالم كبير است مفصل است و در صغير مجمل زيرا كه الحمد للَّه يعنى جميع محامد و كمالات مخصوص ذات مقدّس خداونديست كه واجب الوجود است و مستجمع جميع كمالات است و از جمله كمالات اضافه وجود و خيراتست بر همه عالميان پس بنده به اصالت خود و نيابت ساير ذوى العقول