السيد محمد باقر حجتي
195
كشاف الفهارس
فصل هفتم قراآت وتجويد در مطالعات مربوط به تلاوت قرآن كريم ، علم قراآت وعلم تجويد در شمارى ازمسائل وقضايا با هم مشترك هستند . لذا ميان ايندو علم در مورد پاره أي از موضوعات تداخل به هم مى رسد ، بطوريكه اين موضوعات به صورت مجال وعرصه ء مشتركي ميان اين دو علم در مى آيد . بدين منظور كه بتوانيم تفاوت ميان قراآت وتجويد را به گونه أي آشكار بازيابيم لازم است هر يك از اين دو علم را تعريف نموده وأسماء وعناوين موضوعات آنهارا ياد كنيم ، تا بتوانيم نقطه هاي برخورد ووجوه اشتراك ، ونقطه هاي افتراق وجدائى اين دو علم را مشخص سازيم . تعريف قراآت : ناگزير بايد در تعريف قراآت به تعريف پيشواى علم قرائت وگنجور اين صناعت يعنى ابن الجزري رجوع كرد . وى در فصل دوم كتاب خود مى گويد : قراآت ، عبارت از علم وآگاهى به كيفيت أداء كلمات قرآن واختلاف آنها مى باشد به اين شرط كه أداء اين كلمات به راوي وناقل آن منسوب گردد ، يعنى بدانند كه كيفيت أداء كلمات از كدام قارى است . منظور از ( كلمات قرآن ) در تعريف ابن الجزري عبارت از همان چيزى است كه در اصطلاح قراء از آن به ( حروف ) تعبير مى شود ، ومراد آنها از حروف همان مواردي است كه قراء در رابطه با كلمات قرآن راجع به آنها اختلاف نظر دارند ، أعم از اينكه اين موارد - برحسب اصطلاح نحويين - حرف ويا اسم ويا فعل باشد ( 1 ) . به عبارت ديگر : علم قراآت ، ناظر به بررسى ومطالعه ء كيفيت أداء كلمات قرآن مى باشد . ويا با تعبيري ديگر مى توانيم بگوئيم : علم قراآت در جهت صورت وقالب تلفظ كلمات قرآني بحث مى كند . اگر ما به كتب قراآت - به منظور شناسائى موضوعاتي كه اين كتب ، آنها را مورد بررسى قرار مى دهد - مراجعه كنيم مى بينيم كه موضوعات قرائت رابه دو نوع تقسيم مى كند :
--> 1 . سراج القارى ، ص 14 .