قبول وصحت قراآت براين سه شرط مبتنى است ، چه آنكه از ( قراء سبعه ) ويا از هفت هزار نفر روايت شده باشد . وچنانچه قرائتي فاقد يكى از شرائط سه گانه ء ياد شده باشد بايد آنرا شاذ دانست ) ( 1 ) . تقسيم قراآت بر أساس اين مقياس : در ظل اين مقياس ، قراآت را به دو بخش تقسيم كردند : الف ) قراآت صحيح : وآن قراآتى است كه شرايط مذكور در آنهاموجود باشد . ب ) قراآت غير صحيح : وآن قراآتى است كه فاقد هريك از اين أركان سه گانه به نظر رسد . چه انگيزه هائى موجب وضع اين مقياس گرديد ؟ ابن الجزري ما را به انگيزه هائى رهنمون مى سازد كه باعث وضع اين مقياس گرديد . وى مى گويد : ( آنگاه قراء - از پى قرائي كه در اين شهرهاى پنجگانه أهم فرصت خود را در اختيار بحث وتدريس قراآت قرار داده بودند - رو به فزونى گذاشته ودر بلاد اسلامي پراكندند ، وگروهى پس از گروهى ديگر جانشين هم گشتند ومعلوم شد از لحاظ صفات وويژگيها متفاوت بودند : - پاره أي از آنها داراى قرائتي صحيح واستوار ، وبرخوردار از شهرت در روايت ودرايت به نظر مى رسيدند . - پاره أي ديگر فقط واجد برخى از أوصاف ومزايا بودند ، واختلاف زيادي ميان آنها جلب نظر مى كرد ، وضبظ قراآت رو به كاهش نهاده وشكاف واختلاف گسترش يافت تا جائى كه أحيانا درست ونادرست به هم در آميخت ، لذا دانشمندان آگاه ونقاد به پا خاستند ، ونهايت تلاش وكوشش خويش را به كار گرفته وحروف وقراآت را گردآورى كردند ، ووجوه وروايات را به اسناد آوردند ، واز رهگذر بنياد أصول ومباني ، وگزارش أركان وشرائط ، امتياز ميان قراآت مشهور وشاذ ، وقراآت صحيح وفاذ ومتروك ومردود را مشخص نمودند ) ( 2 ) . تطور همين مقياس در محدوده ء شرط دوم وسوم دراين مرحله : آنگاه اين مقياس - از طريق اندكى توسعه در دائره ء شرط دوم وسوم - تطور ودگرگونى پذيرفت ، وشرائط وأركان صحت قراآت به صورتي درآمد كه ابن الجزري نيز از آنها چنين ياد كرده است : 1 ) صحت سند . 2 ) موافقت با قواعد عربيت ولو آنكه بر حسب يكى از وجوه وأقوال مربوط به قواعد عربي باشد . 3 ) موافقت با رسم الخط مصحف عثماني ، هر چند اين موافقت مبنى بر احتمال باشد ( 3 ) . گزارش اختلاف علماء قرائت در تعيين معيار صحت سند : دانشمندان قرائت در سطحي كه بتوان سند قرائتي را در آن سطح صحيح بر شمرد دچار اختلاف نظر هستند : 1 . عده أي تواتر سند را به عنوان شرط صحت آن برشمرده اند ، واستدلال مى كنند كه قرائت عبارت از قرآن است ( يعنى به عنوان قرآنيت آن تلقى مى شود ) وقرآن نيز جز از طريق تواتر قابل اثبات نيست . 2 . عده أي ديگر در صحت سند به مستفيض ( 4 ) بودن آن بسنده كرده اند ، چون استفاضه ء سند ، مفيد قطع مطلوب

--> 1 . النشر 1 / 44 . 2 . النشر 1 / 9 . 3 . همان مرجع . 4 . خبر عزيز ومشهور ومستفيض داراى وجه مشتركي هستند ، وآن اين است كه اين گونه اخبار در حد متوسطي ميان ( تفرد نسبي وتواتر معنوي ) جاى دارند . در اين أنواع سه گانه نوعي از ويژگيهاى حديث ( غريب ) وجود دارد كه آن عبارت از تفرد نسبي است . زيرا اگر در نقل