السيد حيدر الآملي
مقدمه 47
جامع الأسرار ومنبع الأنوار
آورده است . آقاى عثمان يحيى نسخهء اين رسالة و مجلدات محيط الأعظم ( پايينتر ، شمارهء 30 ) را به خط مؤلف در الخزانة الغروية در نجف ( در 1968 ) ديده است . ر . ك . مقدمهء عربى ، ص 26 ، شمارهء 19 و استدراكات ص 52 ( C ) . 20 - رسالة الفقر و تحقيق الفكر ، مؤلف از اين رسالة در مقدمهء نص النصوص نام مىبرد . ر . ك . مقدمهء عربى ، ص 5 ، شمارهء 9 و ص 26 شمارهء 20 . رسالهء بررسى تطبيقى معناى باطني سه حديث نبوى است . ألف - الفقر فخرى و به افتخر على سائر الأنبياء و المرسلين . براى منبع حديث ر . ك . مقدمهء عربى ، ص 370 ، يادداشت شمارهء 12 . ب - الفقر سواد الوجه في الدارين ، اين حديث به موضوع نور سياه مربوط مىشود كه عرفا دربارهء آن به تأمل پرداخته و گاهى به مكاشفات جالب توجهى نائل آمدهاند . به عنوان مثال ، ر . ك . تجربه هاى شخصى گزارش شده توسط شمس الدين لاهيجى در گلشن راز محمود شبسترى . سواد وجه موجودات همان فقر وجودى آنهاست : موجودات مستقل نيستند و براى وجود پيدا كردن نيازمند به وجود هستند ، « پس سيه رويى كه عبارت از ظلمت و نيستى وجه امكانيت است هرگز از ممكن جدا نباشد چون انفكاك شيء از نفس خود محال است و هستى ممكن عبارت از ظهور وجود واجب است به صورت أو و آن وجه است كه باقى است . » مىتوان حدس زد كه چگونه بحث اين رسالة با موضوع طرح شده در اثر شمارهء 15 پيوند دارد . كاش اين اثر حيدر آملى در دسترس بود تا مىتوانستيم با شروح ساير عرفا مقايسه نماييم . ج - كادت الحاجة أن تكون كفرا ، ( براى منابع حديث ر . ك . مقدمهء عربى ، ص 37 ، يادداشت شمارهء 13 ) . در اينجا نيز مىتوان حدس زد كه يك حكيم عارف چگونه مىتواند حديث را تفسير كند : جدا كردن روى سياه از روى نورانى ، لحاظ كردن مظاهر جداى از ذاتى كه در آنها ظاهر مىشود و بنا بر اين نفى مظهريت مظاهر مىتواند عالىترين مرتبهء كفر باشد . 21 - رسالهء كنز الكنوز و كشف الرموز ، عنوان اين رسالة در نص النصوص