السيد حيدر الآملي

مقدمه 48

جامع الأسرار ومنبع الأنوار

آمده است . ر . ك . مقدمهء عربى ، ص 6 ، شمارهء 19 و ص 26 ، شمارهء 21 . 22 - رسالة المعاد في عروج العباد ، عنوان اين رسالة در نص النصوص آمده است . ر . ك . مقدمهء ص 4 ، شمارهء 3 و ص 26 ، شمارهء 22 . حيدر آملى مىگويد كه در اين رسالة از معناى سه قيامت سخن گفته است : قيامت صغرى ، قيامت وسطى و قيامت كبرى . اگر چه موضوع قيامت در نزد حكما متداول است اما موضع رسالهء حيدر آملى كاملا شخصى است . مؤلف توضيح مىدهد كه در اين قيامتها دوازده مقوله وجود دارد زيرا كه أنواع قيامت بايستى در معناى ظاهرى و باطني و در عالم آفاق و انفس لحاظ شود . بدين ترتيب هر يك از أنواع قيامت چهار وجه پيدا مىكند . ملاحظه مىشود كه اين همان طرح دوازده وجهى ( Dodecadique ) است كه در جامع الاسرار به كار گرفته شده است . 23 - رسالهء منتخب التأويل في بيان كتاب الله و حروفه و كلماته و آياته ، نام اين رسالة پنج بار در مجموعهء حاضر آمده است : چهار بار در جامع الاسرار ( ص 3 ، 108 ، 116 ، 549 ) و يك بار در نقد النقود ( ص 695 ) ر . ك . مقدمهء عربى ، ص 27 ، شمارهء 23 . در فهرستها دو عنوان التأويلات و منتخب التأويل آمده است كه به نظر مىآيد مربوط به دو اثر متمايز باشد ( به ما گفته شده بود كه نسخه اى از تأويلات در كتابخانهء ملك تهران وجود دارد اما تا كنون تحقيقات ما به جايى نرسيده است ) . به هر حال عنوان منتخبات نشان مىدهد كه اين رسالة از اثر بزرگ ديگرى با عنوان تأويل كه ذيل شمارهء 30 آمده است مقايسه كرد . حيدر آملى از اين اثر به مثابهء آخرين بخش از يك تفسير مفصل چهار بخشى سخن گفته است . أو مىگويد كه اين چهارمين بخش تفسير نسبت به سه بخش نخست نسبت قرآن به تورات ، مزامير و انجيل مىباشد ( A ) . 24 - رسالة النفس في معرفة الربّ ، عنوان رسالة با توجه به حديث معروف من عرف نفسه و عرف ربه روشن مىشود . مؤلف اين حديث را با دو آيهء قرآنى * ( وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ ) * ( آيهء 4 سورهء الحديد ) * ( وَفي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ ) * ( آيهء 21 سورهء الذاريات ) مرتبط مىداند . مؤلف در نص النصوص از اين رسالة نام مىبرد . ر . ك . مقدمهء عربى ، ص 5 ، شمارهء 11 و ص 27 ، شمارهء 24 . اين مطلب نيز