السيد حيدر الآملي

مقدمه 36

جامع الأسرار ومنبع الأنوار

خلاصه اى كه در اينجا ارائه شد نيازمند توضيحات ديگرى است تا مقدمهء كتابشناسى زير باشد . چنان كه بالاتر گفته شد آقاى عثمان يحيى صبورانه عناوينى را كه حيدر آملى در آثار شناخته شدهء خود آورده است - نخست در شرح حال خود نوشت B و همينطور در فهرستهايى كه متأسفانه غالبا از همديگر رونويسى كرده‌اند ( ك . آثار مورد إرجاع در مقدمهء عربى ، ص 9 - 10 و استدراكات ، ص 55 و بعد ) مورد شمارش قرار داده است . أو سعى كرده است تا با توجه به تاريخهاى ارائه شده توسط حيدر آملى تواتر زمانى آن آثار را مشخص نمايد . به عنوان مثال ، در نخستين رسالهء چاپ شده در اين مجموعه ، جامع الاسرار ، حيدر آملى ، عنوان هشت رساله اى را كه پيش از آن تحرير شده آورده است . در رسالة دوم ، نقد النقود ، مؤلف چهار عنوان ديگر را مىآورد كه يكى از آنها در رسالهء قبلى ذكر شده بود . در شرح حال خود نوشت يعنى در مقدمات نص النصوص در شرح فصوص الحكم ابن عربى ، كه از روى دستنوشتهء جار الله 1033 استانبول در اينجا آمده است حيدر آملى مشخصات بيست و يك عنوان از آثار خود را ارائه خواهد كرد . چنان كه گفتيم ما همراه با آقاى عثمان يحيى ، دو دوره يا دقيقتر گفته باشيم سه دوره كه دوره هاى A ، B و C خواهيم ناميد ، در زندگى فعال حيدر آملى تشخيص مىدهيم . دورهء نخست ، دورهء إيراني است . دوره هاى دوم و سوم را مىتوان از ديدگاه كتابشناسى ، در دورهء عراقي وارد كرد كه با مهاجرت سيد حيدر از آمل در سى سالگى آغاز مىشود . 1 - دورهء A با توجه به منتهايى كه بالاتر آورديم مىدانيم كه سيد حيدر در سال 720 در آمل زاده شده و بعد از مسافرتهاى تحصيلى تا سن سى سالگى ، سال 750 هجرى ، در آن شهر اقامت گزيد . از آن جايى كه سيد حيدر مىگويد كه جامع الاسرار در شمار نخستين آثار أو بوده كه اندكى پيش از رسيدن به عراق به پايان برده است مىتوان گفت تمامى آثار ذكر شده در جامع الاسرار در دورهء إيراني به رشتهء تحرير كشيده شده‌اند يعنى در ميان بيست و پنج تا سى سالگى يا در نهايت در آغاز دورهء عراقي . بار ديگر به توضيح شرح حال خود نوشت B از همان جايى كه بالاتر ( ص