أربعة [ 1 ] پس از اين تحول ، تدوين شده است . غاية الأمر اينكه اين نوع از فقه ، كه ما آن را در قبال سائر رشته ها و فنون فقه ، فقه مأثور يا فقه مستند مىناميم بايد فن خاص و شعبه ى مخصوصى از فقه بشمار آيد در حالى كه پيش از آن ، فقه شيعه منحصر به اين رشته بوده و اگر برخى از رشته هاى ديگر وجود داشته منحصر بدرس و محاوره بوده و در آن باب نوشته اى وجود نداشته و اگر هم وجود داشته بسيار نادر و مخصوص بمسائل انگشتشمار مورد اختلاف ميان شيعه و أهل سنت يا ما بين خود شيعه بوده است و در هر صورت ، اثر معتنابهى از آن بما نرسيده است . در آغاز تحول جديد ، گرچه فقه از صورت روايت خارج ، و قيافه ى فتوى به خود گرفت و همين أمر ، حاكى از وسعت فكر و ترك جمود فقها بود كه به خود اين جرأت را داده بودند كه بر خلاف معمول و مرسوم علماى پيش از خود ، فتاوى خويش را تدوين نمايند اما در عين حال دانشمندان جانب احتياط را رعايت مىكردند و عين ألفاظ صادر از مصادر تشريع را بدون استناد به امام ، در لباس فتوى به بازار علم عرضه مىنمودند و به همين جهت اين نوع از كتب فقه ، بخصوص رساله على بن بابويه كه بنا به آنچه گفته شد اولين گام در اين زمينه بوده است نزد قدما به منزلهء نص حديث محسوب مىگرديد و در هر مسئله كه نص و روايتى نمىيافتند و باصطلاح ، عند اعوزاز النصوص ، عبارت آن رساله را به منزلهء نص تلقى مىكردند و ما اين رشته از فقه را فقه منصوص و يا به پيروى از استاد بزرگوار مرحوم آية اللَّه بروجردى [ 2 ] رضوان اللَّه تعالى عليه مسائل متلقاة مىناميم .

--> [ 1 ] مقصود از كتب أربعة كافى اثر محمد بن يعقوب كلينى متوفى 329 ، من لا يحضره الفقيه از محمد بن على بن الحسين بن موسى بن بابويه معروف به شيخ صدوق متوفى 381 ، تهذيب ، و استبصار اثر شيخ طوسي ( 385 - 460 ) مؤلف كتاب حاضر است . [ 2 ] - نويسنده مدت يازده سال افتخار استفاده از درس و ملازمت اين مرد بزرگ را داشته است . خلاصه اى از آراء خاص اين استاد ، ضميمة رساله اى كه راجع بكتاب جامع احاديث الشيعة تحرير نموده ام إنشاء اللَّه به زودى در دسترس أهل تحقيق قرار خواهد گرفت . كتاب نامبرده مهمترين كتاب حديث دوران اخير است كه به ارادة آية اللَّه بروجردى و مباشرت جمعى از شاگردان وى تأليف گرديده ، و اينجانب مدت هفت سال بشركت ديگران دست در كار تأليف آن كتاب بوده است .