الشيخ محمد تقي بهجت

400

جامع المسائل ( فارسي )

گوش و يك طرف آن در ذقن يا استخوان ديگر التقاء مىنمايد ، در قلع هر دو تمام ديه و در قلع يا قطع يكى از آنها نصف ديه است در صورتى كه مستلزم قلع دندانها نباشد ، و گر نه براى دندانها ديه جداگانه است . و اگر جنايت بر اين استخوانها موجب منع از مضغ طعام بود بدون قلع و قطع آنها ، بلكه موجب عسر تحريك آنها بود ، در آن ارش است . 10 - دست 10 - در دستها با هم تمام ديه ، و در يك دست نصف ديه است ؛ و فرقى بين راست و چپ و صاحب يك دست و دو دست نيست . و حدّ دست « زند » كه فاصل بين كف و ذراع است [ مىباشد ] . قطع با انگشت يا فقط انگشت اگر انگشتها با دست بريده شدند ، غير از ديه دست ( كه 500 دينار است ) چيزى نيست . و اگر فقط انگشتها قطع شد ، در ده انگشت دستها تمام ديه است ؛ و در هر يكى عُشر ديه است . و همچنين ده انگشت پاها . قطع كف بدون انگشت اگر به جنايت ديگرى ، كف بدون انگشتها قطع شد ، ارش در قطع آن ثابت است . و همچنين كفى كه انگشت نداشته بحسب خلقت يا آفت . قطع شدن چيزى از زند يا مرفق با دست اگر با دست ، چيزى از زند كه مفصل كف و ذراع است قطع شد ، در دست ديه آن و در زائد ارش است چنانچه موصوف به اشهريت است ؛ لكن احوط در آن چه بعض ذراع است ، اعتبار تعيين ديهء ذراع با مساحت و اخذ اكثر از نسبت ديه مقدّر در تمام و ارش است به عنوان صلح . و همچنين احتياط مذكور در قطع تمام ذراع از مرفق ، يا تمام عضد از منكب ، ( جداگانه ) ثابت است . و در قطع از مفصل به پايين ، كه مشتمل بر سه مفصل است اگر از منكب باشد ، و بر دو مفصل است اگر از مرفق باشد ، اظهر ثبوت يك ديهء يد است براى مجموع .