الشيخ محمد تقي بهجت

32

جامع المسائل ( فارسي )

طرفين آن را احياء نمايند تا حدّى كه براى طريق ، كمتر از هفت ذراع باقى باشد . و اگر موات در يك طرف فقط باشد ، حريم در آن طرف خواهد بود به نحو مذكور . و اگر در دو طرف باشد و لكن شخصى سبقت گرفت و يك طرف را براى تملك احياء نمود ، حريم در طرف ديگر متعين و منحصر مىشود اگر در ابتداى طريق باشد ؛ و اما در اثناى طريق پس اگر مستلزم صعوبت عبور بر عابرين باشد به سبب انحناء جاده از استقامت ، محتمل است كه احياء از يك طرف ( اگر مستلزم انحراف عابرين و قوافل است و وقوع در مشكلات است ) جائز نباشد مگر آن كه توقع حاجت به ازيد و انتهاى به نزاع مترقب نباشد . اگر استطراق ، ممتنع يا ممنوع شد به سببى كه مرجوّ الزوال نباشد و طريق معطل شد در موات قبل از استطراق ، برمىگردد به اصل و جائز است تملك آن به احياء ؛ و در مسبَّل حكم موقوف متعذر المنفعة را دارد . اگر عرض طريق از هفت ذراع ازيد باشد ، پس در مسبَّل ، تصرّف در زائد جائز نيست ؛ و در غير آن ، در صورت احتياج به زائد ايضاً ناقص نمىشود به احياء ديگران ، و در صورت عدم احتياج و توقع آن ، اظهر جواز تملك به احياء خصوص مقدار زائد از حاجت و از هفت ذراع است . 2 - مساجد و احكام آن سبقت در اخذ مكان در مسجد در مسجد ، همه مسلمانان شريكند در انتفاع به آن ؛ و اگر يك مسلمانى سبقت گرفت به سوى مكانى از آن ، احق به آن است ما دام در آن مكان باقى است ، براى هر امرى مشروع باشد . لزوم عدم مزاحمت با نماز ، قرائت قرآن و تدريس بلى مزاحمت با متعبدين به نماز يا قرائت قرآن يا تدريس علوم دينيه و مقدمات آنها و سائر عبادات نمىتواند نمايد ؛ چنان كه متعبدين ، با نماز مزاحمت نمىتوانند نمايند