الشيخ محمد تقي بهجت
122
جامع المسائل ( فارسي )
چهار نفر به موضوع زنا مثلًا براى غير اقامه حدّ از احكام ( مثل نشر حرمت ) به جهت لزوم اقتصار در خروج از اطلاقات ، به متيقّن ، و الله العالم . و الحاق تعزير در موارد ثبوت از حيث عدم مقبوليت شهادت بر شهادت مبنى بر احتمال شمول حدّ به آن است . و مقتضاى نقل اجماع از عده اى از كتب ، موافق روايت مجبوره ، عدم مقبوليت شهادت ثالثه است در موارد قبول شهادت ثانيه . لزوم تعدد در شهادت فرع لازم است تعدّد در شهادت فرع ، به اين كه به شهادت هر شاهد اصلى ، دو نفر شهادت بدهند . پس براى اثبات شهادت اصل ، چهار شهادت لازم است اگر چه به دو شاهد فرع باشد ؛ اگر بر هر يك از دو شاهد اصل ، دو شاهد فرع ، شهادت بدهند ثابت مىشود شهادت اصل ، و همچنين اگر دو شاهد فرع ، شهادت بدهند بر شهادت هر كدام از دو شاهد اصل . و همچنين اگر شهادت بدهد شاهد اصل بر اصل و شهادت بدهد او با شاهدى ديگر بر شهادت اصل دوم ، اثبات مىنمايد شهادت دو شاهد اصل را ، شهادت يك نفر بر اصل كه وجدانى است ، و شهادت شاهد دوم به ضميمه شاهد اصل با شاهد فرع بر شهادت شاهد دوم اصل ؛ كه جمع شود در يك شاهد اصل ، شاهد فرع بودن و شاهد اصل بودن . و شهادت دو نفر بر جماعتى مخصوص ، ثابت مىشود به شهادت دو نفر بر هر يك از آن جماعت . و همچنين اگر شهود اصل ، يك شاهد و دو زن بوده ، ثابت مىشود شهادت آنها به شهادت دو نفر . و همچنين اگر شاهد اصل ، همه زن بودند و مقبول بود شهادت آنها به انفراد از مردها ، كافى است شهادت دو مرد بر شهادت آن زنها و ثابت مىنمايند شهادت آنها را .