الشيخ محمد تقي بهجت
233
جامع المسائل ( فارسي )
صون كلام كلاًّ از لغويّت ، ارجاع به مجموع است با ملاحظهء آن چه ذكر شد ، و اين مختار « جواهر » است با همين بيان با توضيح . و اگر گفته شود كه رجوع به اخير مىنمايد چنانچه محكىّ از « محقّق » و « آبى » « رحمهما الله » و جمعى است استثناء باطل است و ملزَم به دو درهم است . اگر بگويد : « له ثلاثة دراهم و درهمان إلَّا در همين » ، مستثنى از ثلاثه اگر خللى در تخصيص اكثر نباشد ؛ و گر نه از مجموع است مثل « درهم و درهم إلَّا درهم » ، و نتيجه على أيّ تقدير لزوم ثلاثه است ؛ چنانچه اگر بگويد : « له درهمان و درهمان إلَّا در همين » ، استثناء از مجموع است ، بنا بر آن چه گذشت در « درهم و درهم إلَّا در همين » ، و لازم در مقام دو درهم است . و اگر بگويد : « له ثلاثة الَّا درهما و درهما و درهما » ، پس دو درهم لازم است بنا بر اخلال تخصيص اكثر ، و گر نه خصوص استثناى اخير باطل است و يك درهم لازم است ، و هو العالم .