و منافع مملوك از زمان وفات موصى تا زمان اعتاق ، مال وارث است بنا بر بقاء مال موصى به در ملك وارث تا زمان انفاذ وصيّت ، پس منافع تابع عين است ؛ و از جمله منافع ، كسب مملوك است و آن چه از آن استفاده مىشود ، چنانچه مورد استحسان محقّق در « شرائع » است . و محل اصل مسأله « كتاب حَجر » است . عتق مملوك از طرف غير با إذن 10 - اگر مملوك خود را از غير ، عتق نمود با اذن غير ، عتق از آذن واقع مىشود ، چه آن كه بگوئيم مالك مىشود اذن دهنده در حال تماميّت عتق به آخر جزء آن ، يا به اول جزء آن در صورت تعقّب به سائر اجزاء ( كه اول مالك مىشود و در مرتبه ثانيه فكّ ملك مىنمايد به مباشرت مالك اصلى ) ، يا آن كه كافى است ملك عتق با رضاى مالك . عتق در مرض موت 11 - عتق در مرض موت ، از ثلث است بنا بر آن كه منجّزات مريض از ثلث است ، يا آن كه خصوص عتق ، مستثنى از منجّزات محسوبه از اصل است ؟ و كلام در مبنى و مختار در آن ، در « كتاب وصيّت » مذكور است . فرع 1 - اگر سه مملوك را در حال مرضِ موت ، عتق كرد و غير آنها مالى نداشت ، پس بنا بر اين كه منجّز از ثلث است يا خصوص عتق از آن ، استخراج مىشود ثلث معتَق ( به فتح ) با قرعه ، و نقص تكميل مىشود ، و در زيادتى عمل مىشود به آن چه در سابق مذكور شده است . اگر مملوكِ خارج از قرعه ، كنيز بود و حملى داشت متجدّد بعد از عتق ، مثل مادرش محكوم به حرّيت است ؛ و اگر سابق بود بر عتق ، محكوم به رقيّت است مثل مادرش در زمان حمل قبل از عتق ، مگر با شرط رقيّت در صورت رقيّت پدر و نفوذ شرط رقيّت . عتق سه مملوك در مرض موت و وفات يكى فرع 2 - اگر عتق كرد سه مملوك خود را در مرض موت و چيزى غير آنها را نداشت پس يكى از آن سه وفات كرد ، قبل از موت مالك يا بعد از او قبل از وصول تركه به