و غير قادر بر اكتساب و تحصيل مئونهء خودش را يا عتق ننمايد يا آن كه او را باقى در عيلولت خودش نمايد ، و گر نه خلاف مستحب يا مكروه است به نحو كراهت عبادت . مسائل عتق به مباشرت نذر عتق اوّلين مملوك 1 - اگر نذر كرد عتقِ اول مملوك را پس مالكِ ازيد ، از يكى شد در يك دفعه ، افضل و احوط عتق همه است . و اگر نخواست جز عتق يكى را احوط تعيين آن در مورد اصابت قرعه است ، و تخيير محتمل است . نذر عتق اوّلين مولود 2 - اگر نذر كرد عتق اول مولود زنى را پس ولادت كرد توأمين را ، هر دو مورد عتق منذور مىشوند بنا بر اصحّ ؛ و اگر هر كدام ميّت ، مولود شد ، ديگرى متعيّن براى عتق منذور است ؛ و همچنين اگر يكى از آنها مستحِقِ عتق ، مولود شد مثل مُقعِد ، ديگرى متعين است براى عتق منذور . عتق جماعت 3 - اگر مماليكى داشت و جمعى از آنها را به مباشرت ، عتق نمود پس از آن از او سؤال نمودند : « آيا مماليك خود را عتق نمودى ؟ » گفت در جواب : « بلى » ، بيش از جماعتى كه مباشرت عتق آنها را نموده بود مورد تصديق عتق در جواب نخواهد بود ، زيرا ظاهر ، اخبار است نه انشاء ، و مخبر عنه امرى است كه صادق است على الحقيقه با آن كه مماليك خودم را عتق نموده‌ام ، در صورتى كه كثرتى در معتَق از آنها باشد كه على الحقيقه صدق مماليك بر آنها بنمايد ، و شرط است اين كثرت در موارد عتق . و اين غير آن صورتى است كه عتقى سابقاً محقّق نشده و در مقام انشاء عتق بگويد : « أعتقتُ مماليكى » كه محمول بر عموم است مگر با قرينهء خلاف يا تضمير [ ظ ] خلاف . نذر عتق امه 4 - اگر نذر نمود عتق امهء خود را اگر وطى نمايد او را ، صحيح است ؛ و با تحقّق