حصول يا كشف امن در نماز و بعد از نماز اگر نماز را با ايماء يا تسبيح به جا آورد و در اثنا ، امن حاصل شد به طورى كه مىتواند ركوع و سجود به جا آورد ، بقيّه را تمام از حيث كيفيّت به نحو نماز غير خائف به جا مىآورد ؛ و اگر اصل خوف زايل شد ، اتمام مىنمايد در مقابل تقصير ؛ و همچنين است عكس در امن مبدل به خوف شديد در اثنا ؛ و استيناف اصل نماز در دو صورت ، لازم نيست . اگر با خيالِ دشمن يا اقبال أو ، نماز خوف يا شدّت خوف را به جا آورد ، بعد معلوم شد كه منشأ آن ، خيال بوده ، احوط اعادهء نماز است ، خصوصاً در صورتِ تقصيرِ در فحص از موضوع ، يا عقلائى نبودن خوف . نماز خائف از درنده و سيل اگر خائفِ از « درنده ها » « و دزدها » و « سيل » و نحو آن باشد ، مثل خوف از هجوم اعدا ، قصرِ در كيفيّت مىنمايد . و اگر تخفيف ، مطلوب است ، مثل زمان مقاتله و تأثير دارد قصرِ كميّت ، در زوال منشأ خوف ، تقصير در عددهم مىنمايد ؛ و در جميع احوال ، مراعات اتيانِ به وظيفهء اصليّه با قدرت و عدم خوف از ناحيهء آن مىنمايد ، چنان كه گذشت در خوف از اعدا . و از اين مطلب ، حكم نماز در محاربهء با دشمنهاى غير دينى در موارد جواز دفاع با تأثير قصرِ در كميّت يا كيفيّت در تخلَّص ، معلوم مىشود . و دور نيست عدم اختصاص احكام مذكوره ، به خوفِ تلفِ نفس و عِرض ، و جريانش در خوف بر مال في الجمله . و احوط ترك « نماز جمعه » است در حال خوف به غير طريقهء سوّم كه نماز « عُسفان » بود به جهت نقل و تعدّد در يك مكان در اوّلى و بقاى امام بدون عدد به انتظار طايفه دوّم در نماز و انتفاى خطبه براى غير طايفهء اوّل در دوّم از سه طريقه . مبادرت در نماز خوف جائز است نماز خوف ، به هر طريق از طرق مذكوره با يأسِ از تمكَّن تا آخر وقت ؛ و امّا با علم به تمكَّن و نماز آمِن تا آخر وقت ، احوط ترك مبادرت است ؛ و با احتمالِ زوالِ