بِحُجَجِهِ عَلَى أَوْلِيَائِهِ ؛ أَوْ مُنْقَاداً لِحَمَلَةِ الْحَقِّ ، لَابَصِيرَةَ لَهُ فِي أَحْنَائِهِ ، يَنْقَدِحُ الشَّكُّ فِي قَلْبِهِ لِأَوَّلِ عَارِضٍ مِنْ شُبْهَةٍ . « 6 » گرچه ياران همراه نداشت اما لحظه اى از هدايت ورهبرى مردم غافل نمى ماند ودرهاى فراوانى از علوم الهى را به روى انسانهاى تشنهء حقيقت مى گشود ، كه فرمود : بنا اهديتم في الظلماء وتسنمتم ذروة العلياء وبنا أفجرتم عن السرار 7 . وهمواره با نصيحت هاى پدرانه وحكيمانه فرد وجامعه را به فلاح وصلاح رهنمون مى گشت وتذكر مى داد : فاما حقكم على فالنصيحة لكم وتوقير فيئكم عليكم وتعليمكم كيلا تجلهوا وتأدييكم كيما تعلموا . . . 8 . ودر راه رهنمونى جامعه وهدايت انسانها ، حتى دشمنان را نيز فرامواش نمى كرد وآنها را نيز به تقوا وعمل صالح دعوت مى فرمرمود . فاتق الله يا معاوية في نفسك وجاذب الشيطان قيادك فان الدنيا مقطعة عنك والآخرة قريبة منك . . . 9 ودرد دلها را با خدا آن راز دار هميشه بيدار در ميان مى گذاشت ولحظه اى در وظايف فردى ورهبرى سستى نشان نمى داد واز جهالت مردم رنج مى برد مى فرمود : إلى الله أشكو من معشر يعيشون جهالا ويمئون ؟ ؟ ضلالا . . . . 10 . نهج البلاغة اين عالي ترين نمونهء فصاحت وبلاغت از امام على ( عليه السلام بزرگ سخنور تاريخ بشريت ايت كه فرمود : وانا لأمراء الكلام وفينا تنشبت عروقه وعينا تهدلت غصونه 11 . وروشن است كه بدون علم وآگاهى وروش‌هاى صحيح وحساب شده وامكانات لازم نمىتوان در اين درياى مواج علوم وأنوار الهى سير كرد وبهره‌مند شد مخصوصاً در عصر ما كه شيوه‌ها وروش‌ها ، نقش‌ها تعيين كننده‌اى در تحقيقات وبررسى علمي دارند ودر طي قرون گذشته محققان ودانشمندان تلاشگر فراوانى در فكر بررسى وارزيابى وشرح وتفسير وترجمهء نهج البلاغة بودند وكارهاى خوبى نيز انجام گرفت ، فهرست‌ها وموضوع بندىهاى مفيدى چاپ ومنتشر گرديد ( شكر الله مساعيهم الجميلة ) . اما هدف ما چيز ديگرى بود ، شيوه‌اى نوين وطرحى تازه فكر ما را سال‌ها به خود مشغول داشت تا آنكه پس از 5 سال مشورت وكار مداوم در سفر وحضر با وجود مشكلات فراوان ومسؤوليت‌هاى گوناگون پس از پيروزى انقلاب اسلامى به رهبرى حضرت امام خمينى قدس سره سرانجام موفّق شديم كه آرزوى ديرينه ، لباس واقعيت بپوشد ، وكتاب حاضر ، المعجم المفهرس لألفاظ نهج البلاغة ، تقدم تلاشگران محقق شود ، اميد كه خداى بزرگ وولى الله الأعظم حضرت علي عليه السلام وفرزندش حضرت ولى عصر ( عجل الله تعالى فرجه شريف ) قبول فرمايند . * هدف ما هدف‌هاى ما در موارد ذيل خلاصه مىشد : أول - معجم المفهرس نهج البلاغة در موضوعات خاصي محصور نشود ، زيرا هر روز با گسترش علوم ونيازهاى فكرى ، اجتماعي ، موضوعات جديدى مطرح مىشوند . بايد كار فهرست‌گيرى ومعجم نويسى را بگونه‌اى سازماندهى نمود كه هميشه ودر همهء اعصار قابل مراجعه واستفاده باشد . دوم - معجم المفهرس نهج البلاغة صرفاً كاشف ألفاظ نباشد . زيرا براي تحقيق مشكلات زيادى مطرح خواهد شد . مثلًا در مادهء الانسان ، الحق ، التقوى و . . . كه صد يا دويست بار در نهج البلاغة آمده است ، محقق بايد دويست بار مطلب مورد نظر را با زحمت زياد استخراج كرده وسپس مجموع آن همه مباحث را مورد ارزيابى وتحقيق قرار دهد كه مستلزم وقت زيادى مىباشد . بايد معجم المفهرس با عبارات كامل نوشته شود والبته از طولانى شدن عبارات نيز بايد اجتناب نمود كه عبارات در حد ( يصح السكوت عليها ) باشند ، تا محقق تلاشگر همهء مباحث مربوط به انسان را در يك صفحه مطالعه كند . سوم - معجم المفهرس نهج البلاغة بگونه‌اى باشد كه محقق با كمترين زحمت وبا آسان‌ترين شيوهء ممكن بتواند مادهء مورد نظر را بيابد ( سهل الوصول باشد ) . چهارم - در حد امكان از هر گونه كناية واشاره ورموز مصطلع دورى شود . پنجم - معجم المفهرس نهج البلاغة ، قابل استفاده براي عموم پژوهشگران داخلي وخارجي ، شيعه وسنى ، بوده واختلاف نسخه‌هاى طبع شده در كشورهاى اسلامى ، مشكلى براي عموم محققان ايجاد نكند . براي تحقق اين هدف يكى از نسخه‌هاى نهج البلاغة « ترجمهء مؤلّف » انتخاب وشماره گذارى شد كه كليهء آدرس‌ها در سراسر معجم المفهرس بر أساس همين شماره‌ها مىباشد . كار معجم نويسى با أهداف فوق العادة وبا امداد الهى در سال‌هاى قبل از انقلاب اسلامى شروع شد ، هنوز قدم‌هاى أول را برنداشته بوديم كه مشكلات فراوان فنى واظهار نظرهاى متضاد وگوناگون صاحبان ذوق وابتكار وپيشنهادات اساتيد دلسوز مطرح ، ما

--> ( 6 ) - قصار الحكم 147 نهج البلاغة . ( 7 ) خطبهء 4 نهج البلاغة . ( 8 ) أواخر خطبهء 34 نهج البلاغة . ( 9 ) كتاب 32 . ( 10 ) أواخر خطبهء 17 نهج البلاغة . ( 11 ) خطبهء 233 نهج البلاغة .