فضل الله مهتدى
19
خاطرات زندگى صبحى و تاريخ بابيگرى و بهائيگرى ( فارسى )
دربارهى صبحى و كتاب او مقدمهى فضلالله صبحى مهتدى ، فرزند محمدحسين مهتدى ، از بهائيان معروف كاشان بود . . . زندگى صبحى بسيار پرماجرا و مملو از فراز و نشيبهاى عجيبى است . او شرح زندگى خود را در « كتاب صبحى » ( بخش اول همين كتاب ) و « پيام پدر » به تفصيل نوشته است و چنانكه خود شرح مىدهد ساليان درازى را در قفقاز ، عشقآباد ، بخارا ، سمرقند ، تاشكند و مرو گذرانده و سپس به ايران آمده و در ايران هم تقريباً به اغلب نقاط سفر كرده و در همهجا به عنوان مبلّغ باهوش بهائيان ، بهشمار رفته است . صبحى پس از خاتمهى جنگ جهانى اول ، براى زيارت عبدالبهاء از راه بادكوبه و استانبول و بيروت به حيفا رفت و در آنجا مقرب درگاه شد و سالها كاتب عبدالبهاء گرديد . وى پس از سالها ، بنا به عللى كه در اين كتاب شرح داده ، از اين دار و دستهى سياسى وابسته به استعمار بينالمللى ، كناره گرفت و در عسرت مادى فراوانى به سر برد ، تا آنكه سرانجام به عنوان آموزگار استخدام شد . . . و بعدها در ادارهى انتشارات و راديو ، برنامهى كودكان را تنظيم مىكرد و براى بچهها قصههاى شيرينى مىگفت كه مورد توجه همگان بود . صبحى در جمعآورى قصهها و آداب و رسوم ايرانى ، زحمات زيادى كشيد و به همين جهت به عضويت « انجمن ايرانى فلسفه و علوم انسانى » انتخاب شد . صبحى اهل قلم و ادب و هنر بود و خط بسيار خوش و زيبايى داشت . او نخست بهائى قرصى بود ، ولى بعدها - بر خلاف داعيهى دشمنانش كه مىگفتند او مسيحى شده ! - مرد مسلمان و عارفمسلكى شد و در خدمت به افراد بينوا ، مشهور بود .