با اين حساب ، اين اخبار و احاديث و نيز روايات ديگرى كه به خواست خداى متعال ، در كتاب « مزار » خواهد آمد ، بر توسعه و گسترش حائر مقدس ، دلالت مىكنند . « 1 » خلاصهء اين سخن ، در جلد مزار بحارالانوار علامه مجلسى ( قدس سره ) ، به شرح زير آمده است : بدان كه گويش اصحاب در اندازه حائر ، مختلف است . به گفته بعضى ، حائر عبارت است از تمام آنچه ديوارهاى صحن ، برآن احاطه دارد ؛ لذا صحن شريف از چهار طرف و ساختمان‌هاى متصل به گنبد نورانى و مسجدى كه پشت ضريح مطهر قرار دارد ، جزو حائر است . به نظر برخى ديگر ، حائر عبارت است از فضايى كه در زير گنبد شريف قرار دارد و بس . به گفته گروهى ، حائر عبارت از فضاى زير گنبد و ساختمان‌هاى متصل به آن ، مانند مسجد ، قتلگاه ، خزانه و . . . ، ولى گفته نخست ، قوىتر و قابل قبول‌تر است ؛ زيرا اوّلًا ، حائر در ميان ساكنان مشهد شريف كه آن را از پدرانشان گرفته‌اند ، با اين ويژگى شهرت دارد ؛ ثانياً ، ظاهر سخنان بيشتر اصحاب در اندازه حائر ، همين است ؛ مثلًا ابن‌ادريس در كتاب سرائر گفته : مقصود از حائر ، فضائى است كه ديوار حرم و مسجد ، آن را در ميان گرفته است و در ادامه ، اضافه كرده است كه : اصلًا مفهوم حقيقى حائر ، همين است . چون حائر در زبان عرب ، مكان محصور و نفوذناپذيرى است كه آب ، در آن سرگردان مىشود و راه به جايى نمىبرد . شهيد اوّل نيز در كتاب « ذكرى » نقل كرده است هنگامى كه متوكل عباسى ، دستور بستن آب را به قبر امام حسين ( ع ) صادر كرد تا آن را نابود سازد ؛ آب در اين موضع ، متحيّر و سرگردان شد و به محّل قبر شريف نرسيد .

--> ( 1 ) . بحارالانوار ، ج 18 ، ص 753 ، باب الصلوهء .