روش مقدّس شمردن تربت شهيدان راه خدا و تربت قبر پيامبر اكرم ( ص ) و تربت قبر بعضى از اصحاب آن حضرت و نيز شفا خواستن از آنها ، راه و رسم رايج و معمول مسلمانان صدر اسلام بوده است . ما ، اين راه و رسم را در جامعه اسلامى ، نخستين بار از سال سوّم هجرى ؛ يعنى اندكى بعد از جنگ احُد كه حمزه سيدالشهدا به شهادت رسيد ، ملاحظه مىكنيم و مىبينيم كه مسلمانان از تربت آن حضرت ، براى شفاى بيمارى و درمان سردرد ، بهره مىجستند . همچنين به خاك حرم پيامبر اكرم ( ص ) تبرك جسته ، آن را به عنوان دارو به كار مىبردند ، چنان‌كه برزنجى در كتابش « نزههء الناظرين فى تاريخ سيّد الأوّلين و الآخرين » به اين مطلب اتشاره كرده و ما آن را عيناً نقل مىكنيم : لازم است بر كسى كه چيزى ( از مدينه ) خارج كرده ، آن را به جاى خود بازگرداند و گناه او ، جز با اين كار تا وقتى كه بر آن توانايى دارد ، بخشيده نمىشود . آرى از اين قاعده ، آنچه براى سفر مورد نياز است ، استثنا شده ؛ مانند ظرف‌هايى كه از خاك حرم ساخته شده ، يا براى درمان مورد استفاده قرار مىگيرد ؛ مثل خاك قبر حمزه سيدالشهدا ( رضى الله عنه ) ، براى درمان سردرد و خاك قبر صهيب رومى ( رضى الله عنه ) « 1 » بدين جهت كه پيشينيان و معاصرين برجا به جايى آنها ، اتفاق نظر دارند . « 2 » چون پيامبر اكرم ( ص ) رحلت فرمود ، مسلمانان - به نقل سيّد نورالدين سمهودى شافعى در كتاب خود به نام « وفاء الوفا بأخبار دار المصطفى » - برداشتن خاك قبر او را آغاز كردند . عبارت سمهودى چنين است : و چنان بود كه مسلمانان از خاك قبر ( پيامبر اكرم ( ص ) ) برمىداشتند تا عايشه دستور

--> ( 1 ) . صهيب از اصحاب و ياران پيامبر اكرم 9 بود . ( 2 ) . نزههء الناظرين ، ص 116 .