الشيخ محمد علي الگرامي القمي

74

شناخت قرآن ( فارسى )

است . حكومت‌هاى ستمگر ، شب هستند پس بنى اميّه و بنى عبّاس از مصاديق " ليل " در سورهء " شمس " مىشوند . اين‌ها مىشوند تأويل آيه . تحقيق برگشت و ملاك و مآل كلمات ، كار بسيار مشكلى است و هر كسى نمىتواند آن را بفهمد و حتما بايد از راهنمائيهاى اهل بيت رسالت عليهم السّلام الهام گرفت . آنها " رسوخ علمى " دارند و " اختلاف علمى " ندارند « 1 » رسوخ علمى يعنى ثبات علمى كه لازمه‌اش رسيدن به آخرين حدّ علمى دربارهء يك موضوع است كه ديگر تغيير نمىكند و اختلاف علمى پيدا نمىكند و اين معنى از دو طريق ممكن است : 1 - از طريق آزمايش و تجربه و ديدنى كه هيچ گونه تخلّف نداشته باشد و هرگز اشتباهى در آن نباشد . 2 - از طريق وحى الهى . خداوند كه خود خالق هر شىء و آگاه بدان است اگر كسى را از حقيقت چيزى آگاه نمود ، او رسوخ علمى پيدا مىكند و علمش هرگز تغيير نمىكند ، زيرا ديگر اشتباه در او تصوّر ندارد . مسئلهء آزمايش و تجربه در همهء مسائل نيست و به علاوه براى همه صد در صد هم قطعى نيست ، تنها خود شخص تجربه كننده روى قرائنى يقين مىكند و براى ديگران نمىتواند قطعى باشد ، زيرا احتمال اشتباه تجربه كننده هست و بنابراين ممكن است واقعا هم علم او جهل مركّب باشد . و بنابراين رسوخ علمى كامل تنها براى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم و ائمه عليهم السّلام

--> ( 1 ) . تعبير قرآن در سورهء آل عمران و تعبير امام باقر عليه السّلام در تفسير " راسخون " آن سوره به نقل از تفسير نور الثقلين ، ج 1 ، ص 317 .