انواع زيادى از گسترش زبانى قرآن را حدس زد ، و اساسا كتابى كه مىخواهد جاودانى باشد و ابديّت داشته باشد بايد ظاهر و باطن و باطنها داشته باشد كه در هر عصرى معنا داشته باشد و تحرّك بدهد . از امام باقر عليه السّلام است كه جز جانشينان پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم كسى نمىتواند ادّعا كند كه ظاهر و باطن همهء قرآن را جمع كرده است . از امام صادق عليه السّلام نقل است كه قرآن باطنى دارد و باطنش ظاهرى دارد . . . چيزى بيش از قرآن از دسترس عقل مردم دور نيست يك آيه اوّلش در يك مطلب ، وسطش در يك مطلب و آخرش در مطلبى ديگر است و با اين كه كلام پيوسته است چند معنى متوجّه است . و نيز از امام صادق عليه السّلام است كه هر موضوعى كه دو نفر دربارهء آن اختلاف دارند اصل آن در قرآن است ليكن عقل معمولى مردم به آن نمىرسد . نام واحدى در قرآن به معانى بسيارى است كه فقط اوصياء پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم مىدانند . از امام باقر عليه السّلام است كه تفسير قرآن به هفت وجه است كه بعضى از آنها قبلا بوده و بعضى نبوده و ائمه عليهم السّلام مىدانند . فضل بن يسار مىگويد از امام باقر عليه السّلام دربارهء اين روايت پرسيدم « هر آيه‌اى ظاهر و باطنى دارد » فرمود : ظاهرى دارد و باطنى كه تأويل آن است و قسمتى از آن گذشته و برخى نيامده است . همچون خورشيد و ماه در حركت است . هر زمان كه تأويل چيزى بيايد بر مردگان و زندگان يكسان مىباشد . . . « 1 »

--> ( 1 ) . روايات مزبور از تفسير برهان ، ص 1 تا 20 ، ج 1 نقل شده است .