نيست ) هم چون تارهاى آلات موسيقى براى تنظيم كلّى زير و بم‌ها بايد روى تارهاى مختلفى نواخته شود ، تارها چه بسا دور از هم و كوتاه و بزرگ و صداهايشان گوناگون است ، ليكن من حيث المجموع منظّم و كامل تجلّى مىكند . در يك مسئلهء فردى يك اشارهء اجتماعى مىشود ، و بر عكس در بحث جهاد و مقابله با دشمن ناگاه بحث وفاء به عهد و پيمان و بحث معاهدات و تجارت پيش مىآيد ، يعنى كه اجتماع سالم قدرت مقابله با دشمن را دارد ( و تو خود حديث مفصّل بخوان از اين مجمل ) . به نظر مىرسد قاعدهء خطابات ارشادى كلّا چنين باشد و با خطابات تعليمى كاملا فرق دارد . در خطابات ارشادى شرايط و اوضاع در نظر گرفته مىشود ، گاهى يك موضوع در نظر گرفته مىشود و روى همان حسّاسيّت نشان داده مىشود و گاهى موضوعات مختلف بررسى مىشود . ولى همه در سازندگى يك جامعهء سالم دخالت دارند . ابتداى انقلاب هم با زمان‌هاى بعدى فرق مىكند ، سوره‌هاى مكّى هم با سوره‌هاى مدنى در قرآن فرق مىكند ، در اوّل امكان انگشت گذاردن روى همهء مفاسد نبوده است . مىتوان گفت قرآن به سبك خطابات ارشادى نزديك است كه هدف آنها ارشاد به راه صحيح است منتهى در خطابات ارشادى چه بسا روى يك مسئلهء خاص تكيه مىشود و از هر طرف شواهدى براى همان مسئله آورده مىشود و از شاخ و برگهاى مختلف به همان نتيجهء منظور مىرسد ، ليكن هدف اساسى در قرآن سعادت فرد و جامعهء انسانى در همهء ابعاد زندگى مادّى و معنوى مىباشد و به همان نسبت بايد در هر مسأله‌اى به تمامى جهات گوناگون آن توجّه شود ، تا مبادا انسانها جانب افراط گيرند ، همان