قرار داده شده كه سخن از همهء زيبائىهاى جهان و منشاء آنهاست و همهء ستايشها را براى خدا قرار مىدهد و ديده‌ها را سبب سوراخ كن مىكند تا در وراء اين جمال و جلال ظاهرى خدا را ببينند كه : " ديده‌اى خواهم سبب سوراخ كن * * * تا سبب را بركند از بيخ و بن " در نزول تدريجى ، آيات آخر سورهء علق با آيات اوّل آن سوره فاصلهء زمانى زيادى دارد ، ليكن در نزول جمعى قرآن با هم و متناسب با هم مىباشند و شما وقتى مىخوانيد و دقّت مىكنيد با همهء فاصلهء زمانى ميان نزول آيات نخستين و آيات آخر سورهء مزبور همه را متناسب و منظّم مىبينيد و نام " سوره " را برايش برازنده مىبينيد ، سوره مجموعه‌اى محدود . آياتى همچون 19 - 16 سورهء قيامت كه از نظر محتوى بى ارتباط به آيات ديگر آن سوره است « 1 » هيچ گونه ضررى به وضع كتابى قرآن ندارد مثل اين است كه استادى وسط درس شاگردان بگويد : خوب گوش بدهيد يا اين فقير را ببينيد چه مىگويد ؟ يا هوا گرم است در را باز كنيد و نويسنده‌اى بنويسد : دقّت كنيد ، فساد محيط ، شما را از مطالعه باز ندارد . . . اين گونه جملات ضررى به پيوند مطالب ندارد . شما مىتوانيد بگوئيد : آرى اين گونه جملات معترضه ضررى به پيوند مطالب ندارد ، ليكن هيچ گاه اين گونه مطالب در كتابى كه براى ابديّت

--> ( 1 ) . مجموع سورهء قيامت دربارهء معاد و نكتهء روانى انكار معاد در عده‌اى ، و استدلال بر معاد از راه حركت عمومى حركت انسانى مىباشد ، ولى در ميان آيات سورهء مزبور آيات 19 - 16 به صورت جملهء معترضه‌اى مىدرخشد : زبانت را عجولانه به قرآن مچرخان ما متعهّد جمع و خواندنى بودنش هستيم وقتى خوانديم تو بخوان باز ما متعهّد بيانش مىباشيم .